Shloka 32
Draupadī’s Lament and Theodicy: Dharma, Dice, and Īśvara’s Governance (Āraṇyaka-parva 31)
त्वमात्मनो विजानीहि जन्म कृष्णे यथा श्रुतम् वेत्थ चापि यथा जातो धृष्टद्युम्न: प्रतापवान्,धर्म निष्फल नहीं होता। अधर्म भी अपना फल दिये बिना नहीं रहता। विद्या और तपस्याके भी फल देखे जाते हैं। कृष्णे! तुम अपने जन्मके प्रसिद्ध वृत्तान्तको ही स्मरण करो। तुम्हारा प्रतापी भाई धृष्टद्युम्न जिस प्रकार उत्पन्न हुआ है, यह भी तुम जानती हो
tvam ātmano vijānīhi janma kṛṣṇe yathā śrutam | vettha cāpi yathā jāto dhṛṣṭadyumnaḥ pratāpavān || dharmo niṣphalo na bhavati | adharmo 'pi svaphalaṃ adātvā na tiṣṭhati | vidyā-tapasoḥ phalāni 'pi dṛśyante | kṛṣṇe! tvam sva-janma-prasiddha-vṛttāntaṃ smara | tava pratāpī bhrātā dhṛṣṭadyumnaḥ yathā utpannaḥ, tad api tvaṃ jānāsi ||
Yudhiṣṭhira sprach: „O Kṛṣṇā, rufe dir selbst den wohlbekannten Bericht über deine eigene Geburt ins Gedächtnis, wie er gehört und überliefert wurde. Du weißt auch, wie dein mächtiger Bruder Dhṛṣṭadyumna ins Dasein trat. Dharma wird niemals fruchtlos; und auch Adharma bleibt nicht ohne Ertrag. Ebenso sind die Früchte des Wissens und der Askese zu sehen. Darum erinnere dich an deinen gerühmten Ursprung—und du kennst auch die Weise, wie dein tapferer Bruder geboren wurde.“
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse asserts moral causality: dharma inevitably bears beneficial fruit, and adharma also inevitably yields its (harmful) result. It further affirms that learning (vidyā) and austerity (tapas) are not wasted—their outcomes are observable—encouraging steadfastness in righteous conduct even amid suffering.
Yudhiṣṭhira addresses Draupadī (called Kṛṣṇā), urging her to remember the renowned circumstances of her own birth and that of her brother Dhṛṣṭadyumna. By invoking their extraordinary origins, he frames their present hardship within a larger moral and providential order where actions and virtues inevitably bear results.