Shloka 15
Mārkaṇḍeya’s Consolation to the King: Exempla of Rāma and the Efficacy of Allies (मार्कण्डेयाश्वासनम्)
जातामर्षस्ततस्ते तु तपसे धृतनिश्चया: । ब्रह्माणं तोषयामासुर्घोरेण तपसा तदा,उनका वैभव देखकर इन बालकोंके हृदयमें डाह पैदा हो गयी। अतः उन्होंने मन-ही- मन तपस्या करनेका निश्चय किया और घोर तपस्याके द्वारा उन्होंने ब्रह्माजीको संतुष्ट कर लिया
jātāmarṣas tataḥ te tu tapase dhṛtaniścayāḥ | brahmāṇaṃ toṣayāmāsur ghoreṇa tapasā tadā ||
Mārkaṇḍeya sprach: Da wurden jene Knaben vom Groll gestochen; fest entschlossen, Askese zu üben, vollzogen sie eine furchtbare Buße, und durch dieses wilde tapas stellten sie Brahmā zufrieden. Die Stelle zeigt, wie Neid sich zu Entschlossenheit verhärten kann; dieselbe Kraft des Willens, die den Geist durch asketische Zucht läutern vermag, wird hier zunächst aus Eifersucht entzündet—eine Mahnung, dass geistiges Streben von rechter Absicht, nicht von Rivalität, geleitet sein soll.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse cautions that powerful spiritual practices (tapas) can be driven by impure motives like envy (amarṣa). While determination and austerity can yield results—even divine favor—the ethical lesson is to align effort with dharmic intention, not rivalry or jealousy.
Mārkaṇḍeya narrates that certain boys, feeling resentment after seeing another’s splendor, resolved to perform severe austerities. Through intense tapas they succeeded in pleasing Brahmā.