Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

कुम्भकर्णवधः — Kumbhakarṇa’s Fall and the Renewal of the Engagement

यस्याद्य कर्म द्रक्ष्यसे मूढसत्त्व शतक्रतोर्वा दैत्यसेनासु संख्ये । शूर: कृतास्त्रो मतिमान्‌ मनस्वी प्रियड्करो धर्मसुतस्य राज्ञ:,जो खड्गद्वारा युद्ध करनेकी कलामें कुशल हैं, जिनका हाथ बड़ी फुर्तीसे अदभुत पैंतरे दिखाता हुआ चलता है, जो परम बुद्धिमान्‌ और अद्वितीय वीर हैं, वे सहदेव मेरे पाँचवें पति हैं। ओ मूढ़ प्राणी! जैसे दैत्योंकी सेनामें देवराज इन्द्रका पराक्रम प्रकट होता है, उसी प्रकार युद्धमें तू आज सहदेवका महान्‌ पौरुष देखेगा। वे शौर्यसम्पन्न, अस्त्रविद्याके विशेषज्ञ, बुद्धिमान, मनस्वी तथा धर्मपुत्र राजा युधिष्ठिरका प्रिय करनेवाले हैं

vaiśampāyana uvāca |

yasyādya karma drakṣyase mūḍhasattva śatakrator vā daityasenāsu saṅkhye |

śūraḥ kṛtāstro matimān manasvī priyāṅkaro dharmasutasya rājñaḥ ||

Vaiśampāyana sprach: „O Verblendeter, heute wirst du Tat und Kraft jenes Helden sehen — wie die Macht Śatakratus (Indras), die sich im Kampf mitten in den Reihen der Daitya-Heere offenbart. Er ist ein tapferer Krieger, vollständig im Gebrauch der Waffen geschult, klug und hochgesinnt und stets darauf bedacht, was dem aus Dharma geborenen König (Yudhiṣṭhira) lieb und zuträglich ist.“

यस्यof whom/whose
यस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Genitive, Singular
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
कर्मdeed, action
कर्म:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
द्रक्ष्यसेyou will see
द्रक्ष्यसे:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
FormSimple Future (Luṭ), 2, Singular, Ātmanepada
मूढसत्त्वO deluded creature
मूढसत्त्व:
Sambodhana
TypeNoun (vocative address)
Rootमूढसत्त्व
FormMasculine, Vocative, Singular
शतक्रतोःof Śatakratu (Indra)
शतक्रतोः:
Sambandha
TypeNoun (proper epithet)
Rootशतक्रतु
FormMasculine, Genitive, Singular
वाor/indeed (emphatic alternative)
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
दैत्यसेनासुin the armies of the Daityas
दैत्यसेनासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदैत्यसेना
FormFeminine, Locative, Plural
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या
FormFeminine, Locative, Singular
शूरःheroic, brave
शूरः:
Karta
TypeAdjective
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतास्त्रःtrained in weapons (having mastered weapons)
कृतास्त्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृतास्त्र
FormMasculine, Nominative, Singular
मतिमान्intelligent
मतिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootमतिमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
मनस्वीhigh-spirited, resolute
मनस्वी:
Karta
TypeAdjective
Rootमनस्विन्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रियङ्करःpleasing, doing what is dear
प्रियङ्करः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रियङ्कर
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मसुतस्यof the son of Dharma (Yudhiṣṭhira)
धर्मसुतस्य:
Sambandha
TypeNoun (epithet)
Rootधर्मसुत
FormMasculine, Genitive, Singular
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ś
Śatakratu (Indra)
D
Daityas
D
Dharma-suta (Yudhiṣṭhira)