Shloka 14
Bhīmasena’s Capture by the Serpent and Nahūṣa’s Self-Disclosure (भीमसेन-भुजङ्गग्रहणं नहुषोपाख्यानप्रस्तावः)
यक्षराक्षसगन्धर्वास्तथैव च पतत्त्रिण: खेचराणि च भूतानि सर्वाण्येवावतस्थिरे,द्विजातियोंको किसी प्रकार भी वेदोंका भान नहीं हो पाता था। जनमेजय! भूमिके भीतर जो प्राणी निवास करते थे, वे भी पीड़ित हो उठे और अर्जुनको सब ओरसे घेरकर खड़े हो गये। उन सबके मुखपर विकृति आ गयी थी। वे हाथ जोड़े हुए थर-थर काँप रहे थे और अस्त्रोंके तेजसे संतप्त हो धनंजयसे प्राणोंकी भिक्षा माँग रहे थे। इसी समय ब्रह्मर्षि, सिद्ध महर्षि, समस्त जंगम प्राणी, श्रेष्ठ देवर्षि, देवता, यक्ष, राक्षस, गन्धर्व, पक्षी तथा आकाशचारी प्राणी सभी वहाँ आकर उपस्थित हो गये
yakṣarākṣasagandharvāstathaiva ca patattriṇaḥ | khecarāṇi ca bhūtāni sarvāṇyevāvatasthire ||
Vaiśampāyana sprach: Yakṣas, Rākṣasas und Gandharvas—zusammen mit den Vögeln und anderen himmelswandernden Wesen—kamen dorthin und standen ringsum versammelt. Die Szene beschwört einen Augenblick, in dem die Grenzen zwischen den Welten dünn werden: Verschiedene Ordnungen von Wesen treten als Zeugen einer überwältigenden Machtdemonstration zusammen, und die Erzählung betont den ethischen Druck, den solche Macht auf alle ausübt, die sie schauen—sie weckt Furcht, Flehen und das Eingeständnis menschlicher (und nichtmenschlicher) Verwundbarkeit vor göttlicher oder übermenschlicher Kraft.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how extraordinary power or crisis draws all orders of beings into witness, reminding the listener that might affects the whole cosmos and that fear and humility arise naturally when confronted with overwhelming force—an implicit ethical call to restraint and responsibility.
Vaiśampāyana describes an assembly: Yakṣas, Rākṣasas, Gandharvas, birds, and other aerial beings arrive and stand gathered together, surrounding the scene as observers/participants in a moment of heightened supernatural intensity.