Shloka 72
Kailāsa-darśana, Badarī-vāsa, and Sarasvatī–Dvaitavana Transition (कैलासदर्शन–बदरीवास–सरस्वतीद्वैतवनगमनम्)
अब्रवीद् विबुधै: सार्थमिदं स मधुरं वच: अतिदेवासुरं कर्म कृतमेव त्वया रणे,हिरण्यपुरका विध्वंस, दानवी मायाका निवारण तथा महाबलवान् निवातकवचोंका युद्धमें वध सुनकर मरुत् आदि देवताओंसहित भगवान् सहस्नलोचन इन्द्र अत्यन्त प्रसन्न हो मुझे साधुवाद देने लगे और मुझे प्रेम पूर्वक हृदयसे लगाकर मुसकराते हुए मेरा मस्तक सूँघा। तत्पश्चात् देवराजने बार-बार मुझे सान्त्वना देते हुए देवताओंके साथ यह मधुर वचन कहा--'पार्थ! तुमने युद्धमें वह कार्य किया है, जो देवताओं और असुरोंके लिये भी असम्भव है
arjuna uvāca | abravīd vibudhaiḥ sārtham idaṃ sa madhuraṃ vacaḥ | atidevāsuraṃ karma kṛtam eva tvayā raṇe | hiraṇyapurakā-vidhvaṃsaḥ dānavī-māyā-nivāraṇaṃ tathā mahābalavān nivātakavacānāṃ yuddhe vadhaṃ śrutvā marud-ādi-devatābhiḥ saha bhagavān sahasra-locana indraḥ atyantaṃ prasannaḥ san māṃ sādhuvādaṃ dadau | sa ca māṃ premṇā hṛdayena pariṣvajya smayamānaḥ mama mastakaṃ ghrātvā | tataḥ paścāt devarājaḥ punaḥ punaḥ māṃ sāntvayann devaiḥ saha idaṃ madhuraṃ vacaḥ abravīt— “pārtha! tvayā yuddhe tat karma kṛtaṃ yat devāsurair api aśakyaṃ” |
Arjuna sprach: Da sprach Indra, der tausendäugige Herr, zusammen mit den Maruts und den übrigen Göttern, von Herzen erfreut, diese süßen Worte. Als er von der Zerstörung Hiraṇyapuras, von der Vereitelung der Zauberkünste der Dānavas und von der Erschlagung der mächtigen Nivātakavacas in der Schlacht hörte, pries er mich, umarmte mich liebevoll, lächelnd, und berührte mein Haupt als Zeichen inniger Billigung. Darauf tröstete und bestärkte mich der König der Götter immer wieder in Gegenwart der Götter und sprach: „Pārtha, im Krieg hast du eine Tat vollbracht, die selbst Götter und Asuras übersteigt.“
अजुन उवाच
Educational Q&A
Extraordinary power is ethically framed as responsibility: Arjuna’s victory is praised not merely as strength, but as the successful fulfillment of a difficult protective duty—overcoming hostile force and deceptive māyā. The passage also models how rightful achievement is met with gratitude, reassurance, and affectionate recognition rather than arrogance.
After Arjuna’s campaign—destroying Hiraṇyapura, neutralizing the Dānavas’ magical stratagems, and killing the Nivātakavacas—Indra arrives with the Maruts and other gods, praises him, embraces him, and declares that Arjuna has done in battle what even gods and asuras would find impossible.