Shloka 14
अध्याय ७५ — दैव-पुरुषकार-समन्वयः
Reconciling Contingency and Human Effort
विगाढे युधि सम्बाधे वेत्स्यसे मां जनार्दन । जनार्दन! यदि कदाचित् आप मुझे या मेरे पराक्रमको न जानते हों तो जब भयंकर संहारकारी घमासान युद्ध प्रारम्भ होगा, उस समय उगते हुए सूर्यकी प्रभाके समान आप मुझे अवश्य जान लेंगे ।।
vigaḍhe yudhi sambādhe vetsyase māṃ janārdana | janārdana! yadi kadācit āpa māṃ vā mama parākramaṃ vā na jānīyāḥ, tadā bhayaṅkara-saṃhārakāri ghamāsāna-yuddhe pravṛtte, udayataḥ sūryasya prabhāsadṛśaṃ māṃ niścayaṃ jñāsyasi || paruṣair ākṣipasi kiṃ vraṇaṃ pūtim ivonnayan, pake vraṇaṃ cakrūse chindann iva vā, kathaṃ māṃ kaṭhorair vacobhis tiraskaroṣi? ||
Bhīma sprach: „Im dichten Gedränge der Schlacht, im Druck des Nahkampfs, wirst du mich wahrhaft erkennen, o Janārdana. Wenn du mich oder meine Kraft je nicht erkannt hast, dann wirst du, sobald das furchtbare, todbringende Gemetzel beginnt, mich gewiss erkennen—wie den Glanz der aufgehenden Sonne. Warum reizt du mich mit harten Worten, als würdest du eine eiternde Wunde aufstochern—wie ein Mann, der mit dem Messer ein reifes Geschwür aufschneidet—und ohne Not Schmerz und Zorn entfacht?“
भीमसेन उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts true worth proven by action with needless verbal provocation: Bhīma insists his valor will be evident in the decisive moment of battle, and he criticizes harsh speech that needlessly inflames pain and anger—like reopening a festering wound.
In Udyoga Parva’s pre-war tensions, Bhīma addresses Kṛṣṇa (Janārdana), asserting that once the terrible melee begins Kṛṣṇa will unmistakably witness his prowess, and questioning why Kṛṣṇa’s severe words are provoking him as if aggravating an already painful wound.