Shloka 36
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
ह्वीमान् हि पापं प्रद्वेष्टि तस्य श्रीरभिवर्धते । श्रीमान् स यावत् भवति तावद् भवति पूरुष:,प्रज्ञाकी प्राप्ति होनेपर पुरुष केवल शास्त्रवचनोंपर ही दृष्टि रखता है। शास्त्रमें निष्ठा होनेपर वह पुनः धर्म करता है। धर्मका उत्तम अंग है लज्जा, जो धर्मके साथ ही आ जाती है। लज्जाशील मनुष्य पापसे द्वेष रखकर उससे दूर हो जाता है। अतः उसकी धन-सम्पत्ति बढ़ने लगती है। जो जितना ही श्रीसम्पन्न है, वह उतना ही पुरुष माना जाता है
hrīmān hi pāpaṃ pradveṣṭi tasya śrīr abhivardhate | śrīmān sa yāvat bhavati tāvad bhavati pūruṣaḥ ||
Wer mit Schamhaftigkeit (hrī) begabt ist, verabscheut die Sünde und hält sich von ihr fern; darum wächst ihm der Wohlstand. Und in dem Maße, wie einer Wohlstand besitzt, in eben diesem Maße gilt er in der Welt als «Mann von Rang»—so spricht Yudhiṣṭhira und verknüpft sittliche Selbstzucht mit sozialer Achtung und materiellem Gedeihen.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Modesty (hrī/lajjā) functions as an inner moral guard: it makes a person detest wrongdoing and avoid it; this ethical distance from sin becomes the basis for the growth of śrī (prosperity and well-being), and society tends to measure a person’s standing by the degree of such prosperity.
In Udyoga Parva’s counsel-filled context before the great war, Yudhiṣṭhira articulates a moral principle: inner shame/modesty leads to rejection of sin, which in turn supports prosperity and reputation—framing ethical conduct as practically consequential in the world.