Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Bhīṣma’s Recollection of the Duel: Charioteer’s Fall, Brahmin Protection, and Portents after Rāma’s Collapse

ततो बाणमयं वर्ष ववर्ष मयि भार्गव: । न्यवारयमहं तच्च शरजालेन भारत,उस समय भृगुनन्दन परशुरामजीने मुझपर बाणोंकी झड़ी लगा दी। भारत! तब मैंने अपने सायकसमूहोंसे उस बाणवर्षाको रोक दिया

tato bāṇamayaṃ varṣaṃ vavarṣa mayi bhārgavaḥ | nyavārayam ahaṃ tac ca śarajālena bhārata ||

Darauf ließ Bhārgava Paraśurāma einen Pfeilregen auf mich niedergehen. O Bhārata, ich hielt diesen Pfeilsturm auf, indem ich ein Netz aus meinen eigenen Geschossen warf — Kraft gegen Kraft, in der Disziplin des Kriegskodex.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
FormAvyaya
बाणमयम्made of arrows, consisting of arrows
बाणमयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबाणमय (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
वर्षम्a shower, downpour
वर्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
ववर्षrained down, showered
ववर्ष:
Karta
TypeVerb
Root√वृष् (वर्षणे)
FormPerfect (Liṭ), 3rd person, Singular, Parasmaipada
मयिon me, upon me
मयि:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
FormMasculine (by reference), Locative, Singular
भार्गवःthe Bhargava (Parashurama)
भार्गवः:
Karta
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
न्यवारयम्I warded off, I checked
न्यवारयम्:
Karta
TypeVerb
Rootनि + √वृ (वरणे/वारणे) / √वृ (निवारणे) (causative sense in usage)
FormImperfect (Laṅ), 1st person, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
FormMasculine (by reference), Nominative, Singular
तत्that (shower)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormAvyaya
शरजालेनwith a net/mass of arrows
शरजालेन:
Karana
TypeNoun
Rootशरजाल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
P
Paraśurāma (Bhārgava)
A
arrows (bāṇa/śara)
A
arrow-net (śarajāla)

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya discipline: even under overwhelming attack, one responds with measured skill and restraint, countering force without losing composure—an ethic of controlled power in battle.

Bhīṣma narrates that Paraśurāma unleashed a dense volley of arrows at him, and Bhīṣma neutralized it by intercepting with his own arrows, forming an ‘arrow-net’ that blocks the incoming barrage.