Shloka 19
अध्याय १२२ — कृष्णस्य दुर्योधनं प्रति नीत्युपदेशः
Kṛṣṇa’s Ethical Counsel to Duryodhana
जो मनुष्य तुम्हारे स्वर्गसे गिरने और पुनः आरूढ़ होनेके इस वृत्तान्तको आपसमें कहें- सुनेंगे, वे संकटमें पड़नेपर भी उससे पार हो जायँगे; इसमें संशय नहीं है ।। नारद उवाच एष दोषो5भिमानेन पुरा प्राप्तो ययातिना । निर्बध्नतातिमात्रं च गालवेन महीपते,नारदजी कहते हैं--राजन्! इस प्रकार पूर्वकालमें राजा ययाति अपने अभिमानके कारण संकटमें पड़ गये थे और अत्यन्त आग्रह एवं हठके कारण महर्षि गालवको भी महान् क्लेश सहन करना पड़ा था
yo manuṣyas tumhāre svargase girane punaḥ ārūḍha hone ke is vṛttānt ko āpas meṁ kaheṁ-suneṁge, ve saṅkaṭ meṁ paṛane par bhī usse pār ho jāyaṁge; ismeṁ saṁśaya nahīṁ hai. nārada uvāca—eṣa doṣo 'bhimānena purā prāpto yayātinā; nirbadhnatātimātraṁ ca gālavena mahīpate.
Nārada sprach: „Wer diesen Bericht von deinem Sturz aus dem Himmel und deinem erneuten Aufstieg erzählt und anhört, wird, selbst wenn ihn Unheil bedrängt, es gewiss überschreiten — daran besteht kein Zweifel. O König, in alter Zeit ereilte derselbe Fehltritt König Yayāti aus Stolz; und durch übermäßiges Drängen und hartnäckige Verbohrtheit musste auch der Weise Gālava große Not erdulden.“
नारद उवाच
Educational Q&A
Pride (abhimāna) and excessive insistence (nirbandha) lead to downfall and suffering; remembering and sharing instructive narratives is presented as a means of gaining resilience and crossing over crises.
Nārada tells the king that recounting the episode of falling from heaven and rising again protects listeners in times of distress, and he supports this by citing earlier examples: Yayāti’s trouble caused by pride and Gālava’s severe hardship caused by relentless insistence.