Shloka 17
अध्याय १२२ — कृष्णस्य दुर्योधनं प्रति नीत्युपदेशः
Kṛṣṇa’s Ethical Counsel to Duryodhana
नावमान्यास्त्वया राजन्नधमोत्कृष्टम ध्यमा: । न हि मानप्रदग्धानां कश्चिदस्ति शम: क्वचित्,राजन! तुम्हें ऊँचे, नीचे एवं मध्यम वर्गके लोगोंका कभी अपमान नहीं करना चाहिये। जो लोग अभिमानकी आगमें जल रहे हैं, उनके उस संतापको शान्त करनेका कहीं कोई उपाय नहीं है
nāvamānyās tvayā rājann adhamotkṛṣṭa-madhyamāḥ | na hi māna-pradagdḥānāṃ kaścid asti śamaḥ kvacit ||
Bhīṣma sprach: „O König, du sollst niemals Menschen niedrigen, hohen oder mittleren Standes verächtlich behandeln. Denn für jene, die vom Feuer der Selbstüberhebung versengt sind, gibt es nirgends ein sicheres Mittel, dieses Brennen zu kühlen.“
पितामह् उवाच
Educational Q&A
A ruler should avoid contempt toward anyone—whether low, high, or middle—because wounded pride is hard to soothe; disrespect inflames ego and makes reconciliation difficult.
In the Udyoga Parva’s counsel-setting, Bhīṣma addresses the king with practical dharma: he warns that insulting people across social ranks provokes pride and resentment, undermining peace and wise governance.