Shloka 123
Bhīṣma’s Śara-śayyā Stuti to Vāsudeva and Yogic Preparation for Dehotsarga
Body-Relinquishment
श्रद्धादमशमोपेतैर्वतश्वन्द्र इव ग्रहै: । वेदोंके ज्ञाता व्यास, देवर्षि नारद, देवस्थान, वात्स्य, अश्मक, सुमन्तु, जैमिनि, महात्मा पैल, शाण्डिल्य, देवल, बुद्धिमान् मैत्रेय, असित, वसिष्ठ, महात्मा कौशिक ([विश्वामित्र), हारीत, लोमश, बुद्धिमान् दत्तात्रेय, बृहस्पति, शुक्र, महामुनि च्यवन, सनत्कुमार, कपिल, वाल्मीकि, तुम्बुरु, कुरु, मौद्गल्य, भृगुवंशी परशुराम, महामुनि तृणबिन्दु, पिप्पलाद, वायु, संवर्त, पुलह, कच, कश्यप, पुलस्त्य, क्रतु, दक्ष, पराशर, मरीचि, अंगिरा, काश्य, गौतम, गालव मुनि, धौम्य, विभाण्ड, माण्डव्य, धौम्र, कृष्णानुभौतिक, श्रेष्ठ ब्राह्मण उलूक, महामुनि मार्कण्डेय, भास्करि, पूरण, कृष्ण और परम धार्मिक सूत--ये तथा और भी बहुत-से सौभाग्यशाली महात्मा मुनि, जो श्रद्धा, शम, दम आदि गुणोंसे सम्पन्न थे, भीष्मजीको घेरे हुए थे। इन ऋषियोंके बीचमें भीष्मजी ग्रहोंसे घिरे हुए चन्द्रमाके समान शोभा पा रहे थे
śraddhā-dama-śamopetair vataś candram ivagrahaiḥ | vedāṅga-jñātā vyāsaḥ, devarṣi-nāradaḥ, devasthānaḥ, vātsyaḥ, aśmakaḥ, sumantuḥ, jaiminiḥ, mahātmā pailaḥ, śāṇḍilyaḥ, devalaḥ, buddhimān maitreyaḥ, asitaḥ, vasiṣṭhaḥ, mahātmā kauśikaḥ (viśvāmitraḥ), hārītaḥ, lomaśaḥ, buddhimān dattatreyah, bṛhaspatiḥ, śukraḥ, mahāmuniś cyavanaḥ, sanatkumāraḥ, kapilaḥ, vālmīkiḥ, tumburuḥ, kuruḥ, maudgalyaḥ, bhṛguvaṃśī paraśurāmaḥ, mahāmunis tṛṇabinduḥ, pippalādaḥ, vāyuḥ, saṃvartaḥ, pulahaḥ, kacaḥ, kaśyapaḥ, pulastyaḥ, kratuḥ, dakṣaḥ, parāśaraḥ, marīciḥ, aṅgirāḥ, kāśyaḥ, gautamaḥ, gālava-muniḥ, dhaumyaḥ, vibhāṇḍaḥ, māṇḍavyaḥ, dhaumraḥ, kṛṣṇānubhāutikaḥ, śreṣṭha-brāhmaṇa ulūkaḥ, mahāmuni mārkaṇḍeyaḥ, bhāskariḥ, pūraṇaḥ, kṛṣṇaḥ, parama-dhārmikaḥ sūtaś ca—ete tathā anye bahavo bhāgyavanto mahātmānaḥ munayaḥ, ye śraddhā-śama-damādi-guṇaiḥ sampannāḥ, bhīṣmaṃ parivārya tiṣṭhanti sma | teṣāṃ madhye bhīṣmaḥ graha-parivṛta-candra iva śriyā virājate sma ||
Vaiśampāyana sprach: Erfüllt von Glauben, Selbstzucht und innerer Ruhe umstanden viele glückbegnadete, großherzige Weisen Bhīṣma—Vyāsa, Nārada und eine lange Reihe verehrter Seher und Lehrer. Inmitten jener Asketen, reich an Tugenden wie śraddhā, śama und dama, leuchtete Bhīṣma wie der Mond, von den Planeten umringt.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical foundation of spiritual authority: faith (śraddhā), mental tranquility (śama), and sense-restraint (dama) are the marks of true sages, and their presence validates Bhīṣma’s role as a luminous teacher of dharma.
During the Śānti Parva setting—Bhīṣma lying on his bed of arrows and instructing on dharma—numerous renowned sages gather around him. Bhīṣma is portrayed as radiant among them, like the moon amid the planets.