Shloka 47
Prāyaścitta and Contextual Non-Culpability (प्रायश्चित्त-निमित्त-अदोषवाद)
नास्तिकाश्रद्दधानेषु पुरुषेषु कदाचन । दम्भद्वेषप्रधानेषु विधिरेष न दृश्यते,जिनमें दम्भ और द्वेषकी प्रधानता है, उन नास्तिक और श्रद्धाहीन पुरुषोंके लिये कभी ऐसे प्रायक्षित्तका विधान नहीं देखा जाता है
nāstikāśraddadhāneṣu puruṣeṣu kadācana | dambhadveṣapradhāneṣu vidhireṣa na dṛśyate ||
Vyāsa sprach: Für Männer, die gottlos sind und ohne Glauben—zumal für jene, in denen Heuchelei und Hass vorherrschen—sieht man niemals eine solche Vorschrift: Es gibt keine vorgeschriebene Sühne, die wahrhaft auf sie zuträfe. Denn Sühne ist nur dort sinnvoll, wo Aufrichtigkeit, Empfänglichkeit und der Wille zur Besserung vorhanden sind; wo innere Feindschaft und Verstellung herrschen, kann das rituelle Heilmittel nicht Wurzel fassen.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Expiation (prāyaścitta) is not merely a ritual mechanism; it presupposes faith, honesty, and a genuine intention to reform. Where atheism, lack of faith, hypocrisy, and hatred dominate, the tradition does not recognize an effective ordinance of atonement, because the inner condition required for moral repair is absent.
In the Śānti Parva’s dharma-discourse, Vyāsa states a limiting principle about prāyaścitta: certain dispositions—especially disbelief, faithlessness, hypocrisy, and malice—make a person unfit for the intended transformative function of expiatory rules.