Shloka 23

जनक–पराशर संवादः — वर्ण-गोत्र-धर्मविचारः

Janaka–Parāśara: Varṇa, Gotra, and Dharma Inquiry

Devanagari script

न सुखेन न दुःखेन कदाचिदपि वर्तते । सेयं भावात्मिका भावांस्त्रीनेतान्‌ परिवर्तते,कभी (तमोगुणकी अधिकतासे मोहाच्छन्न होनेपर) उसका न सुखसे संयोग होता है न दुःखसे (वह निद्रा और आलस्य आदिमें मग्न रहती है)। इस प्रकार यह भावात्मिका बुद्धि इन तीन भावोंका अनुसरण करती है

Translation

Sie verweilt niemals im Glück und ebenso wenig im Leid. Diese Buddhi, die aus Zuständen besteht, wandelt sich, indem sie diesen drei Zuständen folgt; wenn das Tamas überwiegt und von Verblendung verhüllt wird, verbindet sie sich weder mit Freude noch mit Schmerz, sondern versinkt in Schlaf, Trägheit und Dumpfheit. So folgt diese zustandhafte Erkenntniskraft stets den drei Zuständen.

Word by Word

नnot

सुखेनby/with pleasure

नnor

दुःखेनby/with pain

कदाचित्ever, at any time

अपिeven, also

वर्ततेexists/occurs, is engaged (in)

साshe/that (f.)

इयम्this (f.)

भावात्मिकाconsisting of states/qualities

भावान्states, conditions

त्रीन्three

एतान्these

परिवर्ततेturns about among, alternates (through)

Speaker

भीष्म उवाच

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes