Shloka 23
अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः
Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’
स्नेहपाशैर्बहुविधैराविष्टविषया जना: । अकृतार्थाश्न सीदन्ते जलै: सैकतसेतव:,मनुष्य नाना प्रकारके स्नेह-बन्धनोंमें बँधे हुए हैं, अतः वे सदा विषयोंकी आसक्तिसे घिरे रहते हैं; इसीलिये जैसे बालूद्वारा बनाये हुए पुल जलके वेगसे बह जाते हैं, उसी प्रकार उन मनुष्योंकी विषयकामना सफल नहीं होती; जिससे वे दुःख पाते रहते हैं
snehapāśair bahuvidhair āviṣṭaviṣayā janāḥ | akṛtārthāś ca sīdanti jalaiḥ saikataseṭavaḥ ||
Der Brahmane sprach: „Die Menschen, fest gebunden durch vielerlei Fesseln der Zuneigung, bleiben von Anhaftung an Sinnesobjekte umschlossen. Darum bleiben ihre Ziele unerfüllt, und sie sinken in Kummer — wie Brücken aus Sand, die von reißenden Wassern fortgerissen werden.“
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Attachment (sneha) binds people in many ways and keeps them trapped in sense-objects (viṣaya). Because such pursuits are unstable and easily destroyed, one’s aims remain unfulfilled, leading to sorrow; the verse urges detachment and steadiness of purpose.
In a didactic passage of the Śānti Parva, a Brahmin speaker instructs by using a vivid simile: people entangled in worldly affections are like sand-bridges that cannot withstand the force of water—so their worldly desires collapse and they suffer.