Shloka 38
Nakula’s Engagement with Citra-sena and Karṇa’s Sons; Śalya Re-stabilizes the Kaurava Host
नरेश्वर! उनकी मार पड़नेसे आपकी विशाल सेना मदमत्त युवतीकी भाँति जहाँ-की- तहाँ बेहोश हो गयी ।। मोहयित्वा च तां सेनां भीमसेनधनंजयौ । दभ्मतुर्वारिजौ तत्र सिंहनादांश्व चक्रतु:,उस कौरव-सेनाको मूर्च्छिंत करके भीमसेन और अर्जुन शंख बजाने तथा सिंहनाद करने लगे
Sañjaya uvāca |
Mohayitvā ca tāṃ senāṃ Bhīmasena-Dhanañjayau |
Dadhmatur vārijau tatra siṃhanādāṃś ca cakratuḥ ||
Sañjaya sprach: O Herrscher der Menschen, unter ihren Schlägen sank dein gewaltiges Heer hier und dort ohnmächtig nieder, wie eine berauschte junge Frau. Und nachdem Bhimasena und Dhananjaya (Arjuna) das Kaurava-Heer in Verwirrung und Zusammenbruch gestürzt hatten, bliesen sie dort ihre Muschelhörner und stießen Löwenrufe aus.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that in dharmic warfare, victory involves not only physical prowess but also the breaking of the enemy’s cohesion and morale; the conch-blast and lion-roar function as a public declaration of steadfast courage and purpose amid the ethical gravity of battle.
Sañjaya reports that Bhīma and Arjuna have thrown the opposing (Kaurava) forces into confusion and collapse; then, standing on the battlefield, they blow their conches and shout lion-like battle-cries, signaling dominance and rallying their side.