Shloka 76
Adhyāya 32: Rājasūya-Dīkṣā and Appointment of Court Offices (राजसूयदीक्षा तथा अधिकारविनियोगः)
तथा माध्यमिकांश्चैव वाटधानान् द्विजानथ । तत्पश्चात् दशार्णदेशपर विजय प्राप्त करके पाण्डुनन्दन नकुलने शिबि, त्रिगर्त, अम्बष्ठ, मालव, पंचकर्पट एवं माध्यमिक देशोंको प्रस्थान किया और उन सबको जीतकर वाटधानदेशीय क्षत्रियोंको भी हराया
tathā mādhyamikāṁś caiva vāṭadhānān dvijān atha | tatpaścāt daśārṇadeśapara vijayaṁ prāpya pāṇḍunandana nakulaḥ śibi-trigarta-ambaṣṭha-mālava-pañcakarpata-mādhyamika-deśān prasthitaḥ, tān sarvān jitvā vāṭadhānadeśīyān kṣatriyān api parājigāya |
Vaiśampāyana sprach: „Ebenso unterwarf er die Mādhymikas und danach die Vāṭadhānas. Sodann, nachdem er den Sieg im Lande Daśārṇa errungen hatte, zog Nakula — der Sohn Pāṇḍus — gegen die Gebiete der Śibis, Trigartas, Ambaṣṭhas, Mālavas, Pañcakarpatas und Mādhymikas; und nachdem er sie alle bezwungen hatte, schlug er auch die Kṣatriyas des Landes Vāṭadhāna.“ Die Stelle schildert die disziplinierte Ausweitung von Yudhiṣṭhiras imperialem Ritus durch Nakulas Feldzug, in dem politische Unterwerfung als Teil geordneter Souveränität gesucht wird, nicht als bloße Plünderung.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse supports the Mahābhārata’s theme that royal power should be exercised within an ordered framework—here, Nakula’s conquests serve the larger purpose of establishing Yudhiṣṭhira’s legitimate sovereignty (connected with the Rājasūya), emphasizing disciplined statecraft and Kṣatriya responsibility rather than aimless violence.
Vaiśampāyana recounts Nakula’s campaign: after winning in Daśārṇa, he marches through multiple regions—Śibi, Trigarta, Ambaṣṭha, Mālava, Pañcakarpata, and Mādhymika—and defeats them, including the Kṣatriyas of Vāṭadhāna, bringing these territories under submission.