Shloka 24
धर्मरहस्योपदेशः
Dharma-rahasya Instruction: Vows, Truth, and Non-injury
कि करोद्यतदण्डेन मृत्युनापि व्रजेद् रणम् “वे ही आज क्रोधसे आतुर हो कवच बाँधकर युद्धके मुहानेपर उपस्थित हैं; परंतु क्या ये दण्ड धारण किये यमराजके साथ भी युद्धके लिये रणभूमिमें उतर सकते हैं?” ।। २३ ई || चिरकालाभिलषितो मामयं तु मनोरथ:,“मेरे हृदयमें दीर्घकालसे यह अभिलाषा बनी हुई है कि समरांगणमें अर्जुनका वध करूँ अथवा वे ही मुझे मार डालें। कदाचित् भीमसेनके साथ समागम होनेसे मेरी वह इच्छा आज ही पूरी हो जाय
kiṁ karodyatad-aṇḍena mṛtyunāpi vrajed raṇam | ve hi adya krodhase āturāḥ kavacaṁ baddhvā yuddha-mukhā upasthitāḥ; kintu kim ete daṇḍa-dhāriṇaṁ yamarājaṁ saha api yuddhāya raṇabhūmau avatariṣyanti || cirakālābhilaṣito mām ayaṁ tu manorathaḥ | samara-aṅgaṇe arjunasya vadhaṁ kuryām athavā sa eva māṁ mārayet | kadācit bhīmasenena saha samāgamāt mama sā icchā adyaiva pūrṇā bhavet ||
Sañjaya sagte: „Was vermögen diese Männer mit bloßen Stäben? Würden sie überhaupt das Schlachtfeld betreten, selbst gegen den Tod? Denn heute, vom Zorn getrieben, haben sie ihre Panzer festgezurrt und stehen am Mund des Krieges; doch können sie wahrhaft in den Kampf hinabsteigen, selbst gegen Yama, den Träger des Strafstabes?“ „Und dieser Wunsch lebt seit langem in meinem Herzen: Auf dem Feld der Schlacht will ich Arjuna töten, oder er soll mich töten. Vielleicht wird, wenn ich Bhīmasena von Angesicht zu Angesicht begegne, dieser lang gehegte Wunsch noch heute erfüllt.“
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts outward martial display with the ultimate limit set by death: anger and armor may embolden warriors, but no human can truly contend with Death/Yama. It also highlights the kṣatriya ideal of staking one’s life on honor—seeking decisive resolution rather than retreat.
Sañjaya reports a fierce, contemptuous assessment of warriors rushing into battle in anger, invoking Yama as the ultimate adversary. The speaker then reveals a long-held battlefield desire: a final, decisive outcome with Arjuna—either to kill him or be killed—anticipating that an encounter (notably involving Bhīmasena) may bring that wish to fulfillment that day.