Shloka 12
अभिमन्योरावरणम्
Encirclement and counter-strikes of Abhimanyu
अत्यन्तसुखसंवृद्ध॑ धनेश्वरसुतोपमम् । आससाद रणे कार्ष्ण्मित्तो मत्तमिव द्विपम्,राजन्! आपका प्रियदर्शन पौत्र लक्ष्मण बड़ा दुर्धर्ष वीर था। वह धनुष उठाये अपने पिताके ही पास खड़ा था। अत्यन्त सुखमें पला हुआ वह वीर कुबेरके पुत्रके समान जान पड़ता था। जैसे मतवाला हाथी किसी मदोनन््मत्त गजराजसे भिड़ जाय, उसी प्रकार अर्जुनकुमारने लक्ष्मणपर आक्रमण किया
sañjaya uvāca | atyantasukhasaṃvṛddhaṃ dhaneśvarasutopamam | āsasāda raṇe pārthaḥ (vā) mṛttaṃ mattam iva dvipam, rājan ||
Sañjaya sprach: O König, Lakṣmaṇa—dein Enkel, schön anzusehen und schwer zu überwinden—stand nahe bei seinem Vater, den Bogen in der Hand, kampfbereit. In höchstem Wohlleben aufgewachsen, glich er einem Sohn Kuberas, des Herrn des Reichtums. Da stürmte inmitten der Schlacht Arjunas Sohn auf Lakṣmaṇa los, wie ein brünstiger, rasender Elefant auf einen anderen mächtigen Elefanten zustürmt.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts princely comfort with the harsh equality of the battlefield: status and luxurious upbringing may shape appearance and confidence, but in war one’s mettle is proven only through direct encounter and courage, aligning with kṣatriya-dharma’s demand for steadfastness under trial.
Sañjaya describes Lakṣmaṇa, Duryodhana’s son, standing near his father with bow raised, appearing splendid like Kubera’s son; then Arjuna’s son rushes to attack him, compared to a maddened elephant charging another elephant.