Shloka 12
अभिमन्यु-पराक्रमवर्णनम्
Abhimanyu’s Prowess and the Duḥśāsana Engagement
बाणशब्देन महता रथनेमिस्वनेन च । हुंकारै: क्ष्वेडितोत्क्रुष्टे: सिंहनादैः सगर्जिते:,कितने ही वीर रथ, घोड़े और हाथीपर सवार होकर आये। दूसरे बहुत-से प्रचण्ड बलशाली योद्धा पैदल ही दौड़ पड़े। बाणोंकी सनसनाहट, रथके पहियोंकी जोर-जोरसे होनेवाली घर्घराहट, हुंकार, कोलाहल, ललकार, सिंहनाद, गर्जना, धनुषकी टंकार तथा हस्तत्राणके चट-चट शब्दके साथ गर्जन-तर्जन करते हुए अन्यान्य बहुत-से योद्धा अर्जुनकुमार अभिमन्युपर यह कहते हुए टूट पड़े, “अब तू हमारे हाथसे जीवित नहीं छूट सकता। तुझे जीवनसे ही हाथ धोना पड़ेगा”
sañjaya uvāca | bāṇaśabdena mahatā rathanemisvanena ca | huṃkāraiḥ kṣveḍitotkṛṣṭaiḥ siṃhanādaiḥ sagarjite |
Sañjaya sprach: „Unter dem mächtigen Zischen und Dröhnen der Pfeile, unter dem grollenden Rollen der Wagenräder und inmitten der Kriegsschreie—Rufe, laute Herausforderungen, Löwenbrüllen und donnerndes Getöse—stürmten die Krieger vor. In diesem Waffenlärm und der Einschüchterung drängten viele Angreifer auf Abhimanyu, Arjunas Sohn, zu und erklärten, er werde nicht lebend entkommen.“
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war amplifies intimidation through sound—cries, roars, and weapon-noise—showing the ethical darkness of collective aggression against a single hero. It implicitly contrasts kṣatriya valor with the moral peril of overwhelming, fear-driven assault.
Sañjaya describes the battlefield as warriors rush upon Abhimanyu amid deafening sounds—arrows, chariot wheels, and battle shouts—signaling a coordinated, hostile surge intended to ensure he cannot escape alive.