Shloka 8
अध्याय ३१ — द्रोणानीके तुमुलसंग्रामः
The Tumultuous Battle around Droṇa’s Formation
यं यं प्रमथते द्रोण: पञ्चालानां रथव्रजम् | तत्र तत्र तु पाज्चाल्यो धृष्टद्युम्नो5भ्यवर्तत,पांचालोंके जिस-जिस रथसमुदायको द्रोणाचार्य मथ डालनेका प्रयत्न करते, वहाँ-वहाँ पांचालराजकुमार धृष्टद्युम्न उनका सामना करनेके लिये आ जाता था
sañjaya uvāca | yaṃ yaṃ pramathate droṇaḥ pañcālānāṃ rathavrajam | tatra tatra tu pāñcālyo dhṛṣṭadyumno 'bhyavartata ||
Sañjaya sprach: Wo immer Droṇa danach trachtete, die versammelten Wagenformationen der Pāñcālas zu zermalmen, dort rückte der Pāñcāla-Prinz Dhṛṣṭadyumna immer wieder vor, um ihm entgegenzutreten. Die Szene hebt das unablässige Gegengewicht von Kraft gegen Kraft hervor—jeder Angriff wird durch ein bewusstes Standhalten beantwortet—innerhalb der düsteren Pflichten und Rivalitäten des Schlachtfeldes.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores steadfastness and responsibility in conflict: when a powerful aggressor presses an attack, a leader must respond promptly to protect his forces. Ethically, it reflects kṣatriya-dharma—meeting challenge directly—while also showing how war compels repeated cycles of escalation and counter-escalation.
Droṇa repeatedly attacks and tries to break the Pāñcāla chariot-groups. Each time, Dhṛṣṭadyumna, the Pāñcāla prince and commander, advances to meet Droṇa, positioning himself wherever the pressure is greatest.