Shloka 5
अध्याय ३१ — द्रोणानीके तुमुलसंग्रामः
The Tumultuous Battle around Droṇa’s Formation
अन्तरं भीमसेनस्य प्रापतन्नमितौजस: । सात्यकेश्वचैव वीरस्य धृष्टद्युम्नस्य वा विभो,प्रभो! वह भयंकर संग्राम छिड़ जानेपर समस्त योद्धा निर्भय-से होकर आर्यजनोचित्त पुरुषार्थ प्रकट करने लगे। जब सब ओरसे हथियार उठे हुए थे और राजा युधिष्ठिर सामने आ पहुँचे थे, उस दशामें भीमसेन, सात्यकि अथवा वीर धृष्टद्युम्मकी असावधानीका लाभ उठाकर अमिततेजस्वी कौरवयोद्धा पाण्डव-सेनापर टूट पड़े
sañjaya uvāca | antaraṃ bhīmasenasya prāpatann amitaujasaḥ | sātyakeś caiva vīrasya dhṛṣṭadyumnasya vā vibho prabho |
Sañjaya sprach: O mächtiger Herr, die Kaurava-Krieger von unermesslicher Kraft stürmten heran, auf der Suche nach einer Lücke, um jede Unachtsamkeit Bhīmasenas, Sātyakis oder des heldenhaften Dhṛṣṭadyumna auszunutzen. Als die schreckliche Schlacht aufflammte und überall die Waffen erhoben wurden, zeigten die Kämpfer furchtlos die männliche Tapferkeit, die unter den Edlen (ārya) gilt; doch gerade in diesem Kriegsdruck versuchten die Kauravas, das Heer der Pāṇḍavas zu sprengen, indem sie einen Augenblick der Zerstreuung ausbeuteten.
संजय उवाच
Educational Q&A
In the chaos of war, valor must be joined with vigilance: even a brief 'antaram' (opening) can be exploited. The verse highlights the ethical tension between noble courage and the harsh strategic reality of battle.
As the fierce fighting intensifies, the Kaurava fighters surge forward, trying to take advantage of any momentary lapse by key Pāṇḍava champions—Bhīma, Sātyaki, or Dhṛṣṭadyumna—to break into and damage the Pāṇḍava formation.