Shloka 38
द्रोणस्य सुपर्णव्यूहः — युधिष्ठिरप्रत्यव्यूहः
Droṇa’s Suparṇa Formation and Yudhiṣṭhira’s Counter-array
एतस्मिन्नन्तरे चैव प्रमत्ते सव्यसाचिनि । व्यूढानीकस्ततो द्रोणो युधिष्ठिरमुपाद्रवत्,जब इधर सव्यसाची अर्जुन उस युद्धमें भली प्रकार लगे हुए थे, उसी समय अपनी सेनाका व्यूह बनाकर द्रोणाचार्यने युधिष्ठिरपर आक्रमण किया
etasminn antare caiva pramatte savyasācini | vyūḍhānīkas tato droṇo yudhiṣṭhiram upādravat ||
Sañjaya sprach: In eben diesem Augenblick, als Savyasācin (Arjuna) ganz im Kampf aufging und gleichsam unachtsam war, griff Droṇa—nachdem er seine Truppen in einer Schlachtordnung (Vyūha) aufgestellt hatte—Yudhiṣṭhira an. Die Begebenheit zeigt, wie ein Feldherr im Krieg die Lücken ausnutzt, die entstehen, wenn ein entscheidender Beschützer anderswo gebunden ist, und wie daraus eine scharfe ethische Spannung erwächst zwischen strategischer Notwendigkeit und dem Angriff auf einen dharmatreuen König.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral pressure of warfare: tactical advantage is gained by exploiting moments when a principal defender is fully engaged, yet such opportunism—especially against a dharma-oriented leader like Yudhiṣṭhira—invites reflection on the boundary between legitimate strategy and ethically troubling targeting.
While Arjuna (Savyasācin) is intensely occupied in battle and thus not positioned to shield Yudhiṣṭhira, Droṇa arranges his troops in a formation (vyūha) and advances to attack Yudhiṣṭhira directly.