Shloka 55
सो<दृश्यत मुहूर्तेन श्वाविच्छधललितो यथा । घटोत्कचके शरीरमें दो अंगुल भी ऐसा स्थान नहीं बचा था, जो बाणोंसे विदीर्ण न हो गया हो। वह दो ही घड़ीमें काँटोंसे युक्त साहीके समान दिखायी देने लगा ।। न हयान्न रथं तस्य न ध्वजं न घटोत्कचम्
so 'dṛśyata muhūrtena śvāvicchadhalalito yathā | ghaṭotkacake śarīre na aṅgula-dvayam api tādṛśaṃ sthānaṃ na avaśiṣyate yat bāṇair na vidīrṇaṃ syāt | sa hi dve ghaṭike eva kaṇṭakair yuktaḥ śāhī iva dṛśyate || na hayān na rathaṃ tasya na dhvajaṃ na ghaṭotkacam |
Sañjaya sprach: In kürzester Zeit erschien er wie ein Stachelschwein, das von Stacheln strotzt. An Ghaṭotkacas Körper blieb nicht einmal ein Raum von zwei Fingern Breite, der nicht von Pfeilen aufgerissen worden wäre. In nur zwei Ghaṭikās glich er einem Igel, ganz mit Spitzen bedeckt. Weder seine Pferde noch sein Wagen noch sein Banner—ja nicht einmal Ghaṭotkaca selbst—blieben von diesem Pfeilhagel unversehrt.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the brutal momentum of war and the fragility of the body even for mighty heroes; it implicitly warns that martial glory is inseparable from suffering, and that ethical reflection (dharma) must account for the human cost of violence.
Sañjaya describes Ghaṭotkaca being rapidly riddled with arrows so densely that no small space on his body remains unpierced; he looks like a porcupine/hedgehog bristling with spikes, and the assault extends to his chariot, horses, and banner.