Shloka 112
प्रतिहत्य तु तां मायां दिव्येनास्त्रेण राक्षसीम् । आजपघान हयानस्य शरै: संनतपर्वभि:,अपने दिव्यास्त्रसे उस राक्षसी मायाका विनाश करके उसने झुकी हुई गाँठवाले बाणोंसे घटोत्कचके घोड़ोंको मार डाला
pratihatya tu tāṁ māyāṁ divyenāstreṇa rākṣasīm | ājaghāna hayān asya śaraiḥ saṁnataparvabhiḥ ||
Sañjaya sprach: Nachdem er jene rākṣasīsche Täuschung mit einer göttlichen Waffe abgewehrt und vernichtet hatte, streckte er darauf Ghaṭotkacas Pferde mit Pfeilen nieder, deren Gelenke gebogen waren. So zeigt sich, wie im Gedränge des Krieges übernatürlicher Trug durch höhere Kunst und geweihte Waffen beantwortet wird, und wie sich die Schlacht darauf richtet, die Beweglichkeit des Feindes zu lähmen, statt bloß Macht zur Schau zu stellen.
संजय उवाच
Educational Q&A
In the Mahābhārata’s war ethic, deceptive power (māyā) is not met by panic or equal deceit alone, but by disciplined mastery of higher means (divya astra) and by practical strategy—here, disabling the opponent’s movement by killing the horses—so that force is directed toward ending the threat efficiently.
Sañjaya reports that after a rākṣasī illusion is neutralized with a divine weapon, the warrior immediately follows up by shooting down Ghaṭotkaca’s horses with specially described arrows, shifting the fight from magical spectacle to tactical advantage on the battlefield.