Shloka 296

नारायणास्त्र-शमनं द्रौणि-प्रहारश्च

Pacification of the Nārāyaṇāstra and Drauni’s Renewed Assault

Devanagari script

सा5पतन्मेदिनीं दीप्ता भासयन्ती महाप्रभा | अपने ऊपर आती हुई उस शक्तिको शिखण्डीने बहुत-से बाण मारकर काट दिया। वह अत्यन्त कान्तिमती एवं प्रकाशमान शक्ति खण्डित हो सब ओर प्रकाश बिखेरती हुई पृथ्वीपर गिर पड़ी

Transliteration

sāpatat medinīṁ dīptā bhāsayantī mahāprabhā | ātmana upari āpatantīṁ tāṁ śaktiṁ śikhaṇḍī bahubhir bāṇaiḥ prahṛtya ciccheda | sā atyanta-kāntimatī prakāśamānā śaktiḥ khaṇḍitā sarvato raśmīn vikīrya medinīṁ papāta ||

Translation

Sañjaya sprach: Der lodernde Speer von gewaltigem Glanz stürzte zur Erde herab und erhellte ringsum alles. Als er auf ihn niederfuhr, traf Śikhaṇḍī ihn mit vielen Pfeilen und spaltete ihn. Zerschmettert streute jene überaus strahlende, leuchtende Waffe ihr Licht nach allen Seiten und fiel zu Boden.

Word by Word

• सा: she/that (power/weapon)
• सा: Karta
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, प्रथमा, एकवचन

• अपतत्: fell
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन

• मेदिनीम्: to the earth/ground
• मेदिनीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मेदिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, द्वितीया, एकवचन

• दीप्ता: blazing
• Type: Adjective
• Root: दीप्त (√दीप् + क्त, प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, प्रथमा, एकवचन

• भासयन्ती: illuminating
• Type: Adjective
• Root: भासयत् (√भास्/√भा + णिच्, शतृ-प्रत्यय)
• Form: स्त्री, प्रथमा, एकवचन

• महाप्रभा: of great radiance
• Type: Adjective
• Root: महाप्रभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, प्रथमा, एकवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• संजय (Sañjaya)
• शिखण्डी (Śikhaṇḍī)
• शक्ति (Śakti—spear/weapon)
• मेदिनी/पृथ्वी (Earth)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Even amid overwhelming danger, disciplined attention and skilled action can check destructive force. The episode highlights a kṣatriya-war ethic: respond to threat with steadiness and competence, not despair, and protect life through timely counter-measures.

What is happening in the narrative?

A blazing spear-weapon (śakti) descends, lighting up the battlefield. Śikhaṇḍī meets it with a volley of arrows and cuts it into pieces; the fragments scatter light and fall to the earth, averting its intended impact.