Shloka 64
दुर्योधन–द्रोणसंवादः
Arjuna-vīrya-prasaṃśā and renewed battle formation
दैवायत्तमहं मनन््ये जयं सुबलिनामपि | यत्र भीष्मो महाबाहुः शेते शरशताचित:,“मैं तो बड़े-से-बड़े बलवानोंकी भी विजय दैवके ही अधीन मानता हूँ। दैवाधीन होनेके कारण महाबाहु भीष्म आज सैकड़ों बाणोंसे विद्ध होकर रणभूमिमें शयन करते हैं
daivāyattam ahaṁ manye jayaṁ subalinām api | yatra bhīṣmo mahābāhuḥ śete śaraśatācitaḥ ||
Sañjaya sprach: „Ich halte den Sieg — selbst für die Stärksten — für vom Geschick abhängig. Denn sieh: Bhīṣma, der Held mit den mächtigen Armen, liegt auf dem Schlachtfeld, von Hunderten Pfeilen durchbohrt und bedeckt. So demütigt der Lauf des Krieges selbst die Größten und mahnt, dass menschliche Kraft von Mächten begrenzt wird, die über bloße Stärke hinausgehen.“
संजय उवाच
Educational Q&A
Victory is not secured by strength alone; it is ultimately contingent on daiva (destiny/divine ordinance). The fall of Bhīṣma—despite his unmatched prowess—illustrates the limits of human power and cautions against pride in martial capability.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that even the strongest warriors cannot guarantee success. He points to Bhīṣma lying pierced by hundreds of arrows on the battlefield as a concrete sign that the tide of war is governed by forces beyond mere valor.