Shloka 29
Adhyāya 16: Saṃśaptaka-vrata and the Diversion of Arjuna (द्रोणपर्व, अध्याय १६)
Devanagari script
व्यक्षोभयद् रणे योधान् यथा मुख्यमभिद्रवन् । अभ्यवर्तत सम्प्रेप्सु: कुन्तीपुत्रं युधिछ्ठिरम्,राजन! उन्होंने रणक्षेत्रमें मुख्य-मुख्य योद्धाओंपर धावा करके उन सबको क्षोभमें डाल दिया और कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरको पकड़नेके लिये उनपर वेगसे आक्रमण किया
Translation
Im Kampfgetümmel erschütterte er die Krieger, indem er wie ein Anführer an der Spitze auf die vornehmsten Helden zustürmte und sie alle in Aufruhr versetzte. Und in der Absicht, Kuntīs Sohn Yudhiṣṭhira zu ergreifen, o König, griff er ihn mit rasendem Tempo an.
Word by Word
व्यक्षोभयत्he agitated / threw into confusion
व्यक्षोभयत्:
Karta
TypeVerb
Rootक्षुभ् (caus. क्षोभय)
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular, Parasmaipada
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
योधान्warriors
योधान्:
Karma
TypeNoun
Rootयोध
FormMasculine, Accusative, Plural
यथाas / just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
मुख्यम्the chief (one)
मुख्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमुख्य
FormMasculine, Accusative, Singular
अभिद्रवन्he rushed upon / charged
अभिद्रवन्:
Karta
TypeVerb
Rootद्रु (अभि + द्रव)
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular, Parasmaipada
अभ्यवर्ततhe turned toward / advanced against
अभ्यवर्तत:
Karta
TypeVerb
Rootवृत् (अभि + आवर्त)
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular, Ātmanepada
सम्प्रेप्सुःdesiring to seize/obtain
सम्प्रेप्सुः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्राप् (desid. प्रेप्सु)
FormMasculine, Nominative, Singular
कुन्तीपुत्रम्Kuntī’s son
कुन्तीपुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुन्तीपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
युधिष्ठिरम्Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Accusative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes