Shloka 10
द्रौणि-पार्षतयोर्युद्धम् | The Duel of Aśvatthāmā
Drauṇi) and Dhṛṣṭadyumna (Pārṣata
Devanagari script
धनं धनेश्वरस्येव हृत्वा पार्थस्य मे सुत: । मधुप्रेप्सुरिवाबुद्धि: प्रपातं नावबुध्यते,मेरा पुत्र कुबेरके समान कुन्तीकुमार युधिष्ठिरके धनका अपहरण करके ऊँचे स्थानसे मधु लेनेकी इच्छावाले मूर्ख मनुष्यके समान पतनके भयको नहीं समझ रहा है
Transliteration
dhanaṃ dhaneśvarasyeva hṛtvā pārthasya me sutaḥ | madhu-prepsur ivābuddhiḥ prapātaṃ nāvabudhyate ||
Translation
Sañjaya sprach: Nachdem mein Sohn den Reichtum Pārthas an sich gerissen hat, als wäre er selbst der Herr der Schätze, erkennt er—ohne Urteilskraft—die Gefahr des Sturzes nicht, wie ein Tor, der gierig nach Honig in der Höhe greift und den Abgrund nicht wahrnimmt.
Word by Word
धनम्wealth
धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Accusative, Singular
धनेश्वरस्यof the lord of wealth (Kubera)
धनेश्वरस्य:
TypeNoun
Rootधनेश्वर
FormMasculine, Genitive, Singular
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
हृत्वाhaving taken away/robbed
हृत्वा:
TypeVerb
Rootहृ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active, Non-finite
पार्थस्यof the son of Pṛthā (Pārtha)
पार्थस्य:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Genitive, Singular
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
सुतःson
सुतः:
Karta
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Nominative, Singular
मधुhoney/sweetness
मधु:
Karma
TypeNoun
Rootमधु
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रेप्सुःdesiring to obtain
प्रेप्सुः:
TypeAdjective
Rootप्रेप्सु
Formउ (desiderative adjective: 'wishing to obtain'), Masculine, Nominative, Singular
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अबुद्धिःa fool/one without understanding
अबुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootअबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रपातम्a fall/precipice
प्रपातम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रपात
FormMasculine, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अवबुध्यतेunderstands/realizes
अवबुध्यते:
TypeVerb
Rootअव√बुध्
FormLat (Present), Ātmanepada, Third, Singular, Middle
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaM
my son (Duryodhana, implied by Sañjaya’s report to Dhṛtarāṣṭra)P
Pārtha (Kuntīputra; in this line, Yudhiṣṭhira is intended in the given gloss)K
Kubera (Dhaneśvara)W
wealth/treasure (dhana)H
honey (madhu)P
precipice/downfall (prapāta)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes