Shloka 47
Droṇa’s Rebuke to Duryodhana after Jayadratha’s Fall (द्रोणेन दुर्योधनं प्रति प्रत्युक्तिः)
द्रोणस्यापि परै: सार्ध व्यूहद्वारे महारणे । एवमेष क्षयो वृत्त: पृथिव्यां पृथिवीपते | क्रुद्धेडर्जुने तथा द्रोणे सात्वते च महारथे,पृथ्वीपते! उस महायुद्धमें व्यूहके द्वारपर शत्रुओंके साथ जूझते हुए द्रोणाचार्यका भी सिंहनाद प्रकट हो रहा था। इस प्रकार अर्जुन, द्रोणाचार्य तथा महारथी सात्यकिके कुपित होनेपर युद्धभूमिमें यह भयंकर विनाशका कार्य सम्पन्न हुआ
sañjaya uvāca |
droṇasyāpi paraiḥ sārdhaṁ vyūha-dvāre mahāraṇe |
evam eṣa kṣayo vṛttaḥ pṛthivyāṁ pṛthivīpate |
kruddhe ’rjune tathā droṇe sātvate ca mahārathe ||
Sañjaya sprach: Selbst Droṇa, der in jenem großen Krieg am Tor der Schlachtordnung (Vyūha) mit den Feinden rang, ließ sein löwenhaftes Brüllen erschallen. So, o Herr der Erde, entfaltete sich dieses schreckliche Verderben auf dem Schlachtfeld, als Arjuna, Droṇa und der große Wagenkämpfer Sātyaki von Zorn entflammt waren—und es zeigte sich, wie der Zorn im Krieg die Verwüstung vergrößert, selbst unter den erlesensten Helden.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how krodha (wrath), even in a context of kṣatriya duty, accelerates kṣaya (devastation). It hints at an ethical tension in epic warfare: valor and duty are praised, yet uncontrolled anger multiplies suffering and loss.
Sañjaya reports that at the entrance of a battle-formation, Droṇa is fiercely engaging the enemy and roaring like a lion. He then summarizes that a terrible slaughter occurred on the field when Arjuna, Droṇa, and the great warrior Sātyaki fought in a state of anger.