Shloka 46
Droṇa’s Rebuke to Duryodhana after Jayadratha’s Fall (द्रोणेन दुर्योधनं प्रति प्रत्युक्तिः)
प्रभो! तदनन्तर जिधर अर्जुन गये थे, उसी ओर बड़े जोरका कोलाहल होने लगा, जो सम्पूर्ण शब्दोंसे ऊपर उठकर सुननेवालोंके रोंगटे खड़े किये देता था ।। अर्जुनस्य महाबाहो तावकानां च धन्विनाम् | मध्ये भारतसैन्यस्य माधवस्य महारणे,महाबाहो! उस महासमरमें कौरवी सेनाके भीतर आपके धनुर्धरोंकी तथा अर्जुन और सात्यकिकी भीषण गर्जना सुनायी देती थी
sañjaya uvāca | prabho! tadanantaraṃ yatra arjunaḥ gataḥ āsīt, tasyāṃ diśi mahān kolāhalaḥ samajāyata, yaḥ sarvaśabdebhyaḥ samutthāya śrotṝṇāṃ romaharṣaṃ janayāmāsa || arjunasya mahābāho tāvakānāṃ ca dhanvinām | madhye bhāratasainyasya mādhavasya mahāraṇe, mahābāho! tasmin mahāsamare kauravīsenāyāṃ tava dhanurdharāṇāṃ tathā arjunasya sātyakeś ca bhīṣaṇā garjanā śrūyate sma ||
Sañjaya sprach: O Herr, danach erhob sich gerade in der Richtung, in die Arjuna gegangen war, ein gewaltiger Aufruhr—der alle anderen Laute übertönte und den Hörern die Haare zu Berge stehen ließ. In jener großen Schlacht, mitten im Heer der Bhāratas, vernahm man das furchtbare Brüllen Arjunas und Sātyakis, und ebenso den Lärm deiner Bogenschützen innerhalb des Kaurava-Heeres—ein ehrfurchtgebietendes Getöse, das den erbitterten Zusammenprall der Streiter ankündigte und die sittliche Schwere eines Krieges spüren ließ, in dem Mut und Pflicht (Dharma) im Chaos erprobt werden.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war magnifies both valor and dread: the overwhelming clamor becomes a moral and psychological sign of the stakes of kṣatriya duty (dharma) being enacted amid chaos, where resolve must stand firm despite fear and confusion.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that, in the direction Arjuna moved, an extraordinary uproar erupted. Within the Kaurava ranks, the fearsome battle-cries/roars of Arjuna and Sātyaki are heard along with the shouts of Dhṛtarāṣṭra’s archers, indicating a fierce engagement in the heart of the armies.