Shloka 283
अर्जुनस्य गुरुधर्मविलापः तथा शैनेयकर्णयोर्युद्धारम्भः | Arjuna’s Lament on Guru-Dharma and the Opening of the Sātyaki–Karṇa Duel
अदिद्धं तत्र नाद्राक्षं युयुधानस्य सायकै: । सर्दीसे पीड़ित हुई गायोंके समान आपकी सारी सेना वहीं चक्कर लगा रही थी। मैंने वहाँ एक भी पैदल, रथी, हाथी तथा सवारसहित घोड़ेको ऐसा नहीं देखा, जो युयुधानके बाणोंसे विद्ध न हुआ हो
adiddhaṁ tatra nādrākṣaṁ yuyudhānasya sāyakaiḥ |
Sañjaya sprach: Dort sah ich keinen einzigen Krieger, der nicht von Yuyudhānas Pfeilen durchbohrt gewesen wäre. Das ganze Heer, getroffen und betäubt, kreiste verwirrt umher—wie Rinder, die von einem schmerzhaften Leiden geplagt sind—und zeigte, wie im Krieg ungezügelte Wut und Furcht Ordnung und Urteilskraft zersetzen.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how overwhelming martial prowess can break an army’s cohesion: when fear and pain dominate, discipline collapses. Ethically, it underscores the Mahābhārata’s recurring warning that war magnifies human frailty—valor can become devastation, and order can quickly turn into chaos.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Yuyudhāna (Sātyaki) is striking the opposing forces so thoroughly that he cannot find anyone unhit by his arrows; the army circles about in disarray under the pressure of Sātyaki’s assault.