Shloka 13
Adhyāya 110: Dhṛtarāṣṭra’s Lament on Fate; Saṃjaya’s Reproof and the Princes’ Assault on Bhīma (द्रोणपर्व, अध्याय ११०)
अलम्बुषस्तु समरे भीमसेनं महाबलम् । योधयामास संक्रुद्धो लक्ष्मणं रावणिर्यथा,तदनन्तर जैसे पूर्वकालमें रावणकुमार मेघनादने लक्ष्मणके साथ युद्ध किया था, उसी प्रकार अत्यन्त क्रोधमें भरे हुए राक्षस अलम्बुषने महाबली भीमसेनके साथ संग्राम आरम्भ किया
alambuṣas tu samare bhīmasenaṁ mahābalam | yodhayāmāsa saṁkruddho lakṣmaṇaṁ rāvaṇir yathā ||
Sañjaya sprach: Mitten im Kampf trat der mächtige Rākṣasa Alambuṣa, von Zorn entflammt, gegen den starken Bhīmasena an — so wie einst Rāvaṇas Sohn (Meghanāda/Indrajit) in früherer Zeit mit Lakṣmaṇa kämpfte. Der Vers hebt hervor, wie Wut und Rivalität den Krieg verschärfen und wie epische Erinnerung die gegenwärtige Gewalt durch ein bekanntes Vorbild aus der Vergangenheit rahmt.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how krodha (wrath) fuels escalation in war, and how poets use remembered archetypal battles (Indrajit vs Lakṣmaṇa) to interpret present events—suggesting that unchecked anger and rivalry can make combat mirror earlier cycles of violence.
Sañjaya reports that the rākṣasa Alambuṣa, furious, directly challenges and fights Bhīma on the battlefield, and the encounter is likened to Indrajit’s famed combat with Lakṣmaṇa in the Rāmāyaṇa.