Shloka 23
Droṇa-parva Adhyāya 107: Karṇa–Bhīma Saṃmarda
Arrow-storm Engagement
ध्वज: सूर्य इवाभाति सोमश्नात्र प्रदृश्यते । सदा यज्ञमें लगे रहनेवाले बुद्धिमान् भूरिश्रवाके रथमें यूपका चिह्न बना था। वह ध्वज सूर्यके समान प्रकाशित होता था और उसमें चन्द्रमाका चिह्न भी दृष्टिगोचर होता था ।। २२ ई | स यूप: काञउ्चनो राजन सौमदत्तेविराजते
dhvajaḥ sūrya ivābhāti somaśnāttra pradṛśyate | sadā yajñameṃ lage rahanevāle buddhimān bhūriśravāke rathameṃ yūpakā cihna banā thā | vaha dhvaja sūryake samāna prakāśita hotā thā aura usameṃ candramākā cihna bhī dṛṣṭigocara hotā thā || sa yūpaḥ kāñcano rājan saumadatte virājate ||
Sañjaya sprach: „Das Banner leuchtete wie die Sonne, und darauf war auch das Zeichen des Mondes zu sehen. Auf dem Wagen des weisen Bhūriśravā—stets den Opferobservanzen zugewandt—stand das Sinnbild eines yūpa, des Opferpfahls. Dieser yūpa, o König, aus Gold gefertigt, glänzte prächtig auf Saumadattas Wagen und verband die Identität des Kriegers im Kampf mit Ansehen und Zucht des vedischen Ritus.“
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid warfare, a warrior’s public symbols (like a banner) are used to project identity and values. Here the yūpa emblem ties Bhūriśravā’s fame to Vedic discipline and sacrificial culture, suggesting that social honor in the epic is often grounded in perceived dharma—ritual merit, lineage, and self-control—alongside martial prowess.
Sañjaya describes to King Dhṛtarāṣṭra the appearance of Bhūriśravā’s chariot-banner: it shines like the sun, bears a moon emblem, and prominently displays a golden yūpa (sacrificial post) sign, highlighting the warrior’s distinguished presence on the battlefield.