Shloka 56
अध्याय ८० — मध्यंदिन-रणवृत्तान्तः
Yudhiṣṭhira–Śrutāyu encounter; Cekitāna–Gautama clash; Abhimanyu pressure; Arjuna’s redeployment
प्रवृत्तिमधिगच्छन्तु न हि शुद्धयति मे मन: । वे समरभूमिमें पुनः युद्धके लिये भीमसेन और द्रुपदकुमार धृष्टद्युम्नकी ओर चले। तब राजा युधिष्ठिरने अपने सैनिकोंको बुलाकर कहा--“तुमलोग पूरी शक्ति लगाकर युद्धस्थलमें भीमसेन और धृष्टद्युम्नके पथका अनुसरण करो। अभिमन्यु आदि बारह वीर महारथी कवच आदिसे सुसज्जित हो भीमसेन और धृष्टद्युम्नका समाचार प्राप्त करें। मेरा मन उनके विषयमें निश्चिन्त नहीं हो रहा है” || ५४-५५ है ।। त एवं समनुज्ञाता: शूरा विक्रान्तयोधिन:
pravṛttim adhigacchantu na hi śuddhyati me manaḥ | te samara-bhūmim punaḥ yuddhāya bhīmasena-dhṛṣṭadyumna-abhimukhāḥ prayayuḥ | tataḥ rājā yudhiṣṭhiraḥ svān sainikān āhūya uvāca—“yūyaṃ sarva-śaktyā raṇa-bhūmau bhīmasena-dhṛṣṭadyumnayoḥ patham anusarata | abhimanv-ādayo dvādaśa vīrā mahā-rathinaḥ kavacādibhiḥ susajjitāḥ bhīmasena-dhṛṣṭadyumnayoḥ vṛttāntaṃ jānantu | na me manaḥ teṣu viṣaye niścintaṃ bhavati” iti || te evaṃ samanugyātāḥ śūrā vikrānta-yodhinaḥ “sādhu” iti uktvā madhyāhne tataḥ prasthitāḥ |
Sañjaya sprach: „Lasst sie ziehen; denn mein Geist findet keine Ruhe.“ Da durchquerten sie das Schlachtfeld abermals und wandten sich Bhīmasena und Dhṛṣṭadyumna zu, um wieder in den Kampf einzutreten. Darauf ließ König Yudhiṣṭhira seine Truppen rufen und befahl: „Setzt eure ganze Kraft ein und folgt auf dem Feld dem Weg, den Bhīmasena und Dhṛṣṭadyumna genommen haben. Zwölf große Wagenkämpfer—Abhimanyu und die anderen—voll gerüstet mit Panzer und allem Gerät, sollen Kunde von Bhīmasena und Dhṛṣṭadyumna einholen. Mein Herz ist ihretwegen nicht beruhigt.“ So beauftragt, antworteten jene stolzen, tapferen Helden: „So sei es“, und um die Mittagszeit brachen sie von dort auf.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, dharma expresses itself as responsible leadership: Yudhiṣṭhira does not act blindly but seeks accurate information, protects comrades, and directs action from conscientious concern rather than mere rage or ambition.
Sañjaya reports that forces move again toward the battlefield to support Bhīma and Dhṛṣṭadyumna. Yudhiṣṭhira summons soldiers and dispatches twelve elite warriors led by Abhimanyu to follow their path and bring back news, because he remains uneasy about their situation.