Shloka 12
भीमसेनस्य प्रतिघातः—भगदत्तगजप्रहारः—घटोत्कचमायायुद्धम्
Bhīma’s Counteroffensive, Bhagadatta’s Elephant Assault, and Ghaṭotkaca’s Māyā Engagement
नानाशस्त्रौससम्पन्नैर्नानादेश्यैर्नपैर्वत: । तदन्वेव विराटश्न द्रपदश्च॒ महारथ:,उनके साथ नाना प्रकारके शस्त्रसमुदायोंसे सम्पन्न विभिन्न देशोंके नरेश भी थे। भीमसेनके पीछे ही राजा विराट और महारथी द्रुपद खड़े हुए
sañjaya uvāca |
nānāśastrauṣa-sampannair nānādeśyair nṛpair vṛtaḥ |
tadanveva virāṭaś ca drupadaś ca mahārathaḥ ||
Sañjaya sprach: Er war umgeben von Königen aus vielen Gegenden, ausgerüstet mit mannigfaltigen Waffen. Unmittelbar hinter Bhīmasena standen König Virāṭa und Drupada, der große Wagenkämpfer—ein Bild verbündeter Entschlossenheit, da die Seite des Dharma Kraft für die kommende Schlacht sammelt.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores collective responsibility in a dharmic struggle: righteous aims require organized support—leaders and allies standing together, properly prepared, rather than relying on a single hero.
Sañjaya describes the battle formation: behind Bhīmasena, allied kings from many lands stand armed, with King Virāṭa and the great warrior Drupada positioned close behind him.