Shloka 266
भीष्मस्य शरवर्षः — Bhīṣma’s Arrow-Storm and Kṛṣṇa’s Impulse to Intervene
रक्षसां पुरुषादानां नदतां भैरवान् रवान् | प्रजानाथ! वे सारे वाहन भारी चिन्तामें पड़कर मल-मूत्र करने लगे। भरतश्रेष्ठ) भयंकर गर्जना करनेवाले नरभक्षी राक्षसोंके महान् शब्द सुनायी पड़ते थे; परंतु उनके बोलनेवाले अदृश्य थे
rakṣasāṁ puruṣādānāṁ nadatāṁ bhairavān ravān | prajānātha! te sarve vāhanā bhārī-cintāyāṁ patitvā mala-mūtraṁ cakruḥ | bharataśreṣṭha! bhayaṅkara-garjanā-kāriṇāṁ narabhakṣa-rakṣasāṁ mahāśabdāḥ śrūyante sma; parantu teṣāṁ vaktāro 'dṛśyāḥ āsan |
Sañjaya sagte: „O Herr der Menschen! Man hörte die schrecklichen Brülllaute menschenfressender Rākṣasas, die furchtbar dröhnten. Von überwältigender Angst getroffen, gerieten alle Lasttiere in panische Bedrängnis und ließen Urin und Kot. O Bester der Bhāratas! Diese mächtigen, entsetzlichen Laute fleischfressender Dämonen waren deutlich zu vernehmen — doch die, die sie ausstießen, blieben unsichtbar.“
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how adharma-associated forces manifest as terror and confusion: even without visible attackers, fear can destabilize beings and disrupt order. It underscores the moral atmosphere of war—where ominous signs and psychological dread accompany violence.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that terrifying roars of man-eating Rākṣasas are heard on the battlefield. The animals panic so intensely that they soil themselves, and although the sounds are clear, the beings producing them remain unseen—an ominous, fear-inducing sign.