Shloka 44
Brahmā’s Instruction on Brahmacarya, Vānaprastha, and the Aliṅga Path
Ethics of Non-attachment
इन्द्रियाण्युपसंहृत्य कूर्मोडड्रानीव सर्वश: । क्षीणेन्द्रियमनोबुद्धिर्निरीह: सर्वतत्त्ववित्,जैसे कछुआ अपने अंगोंको सब ओरसे समेट लेता है, उसी प्रकर इन्द्रियोंको विषयोंकी ओरसे हटा ले। इन्द्रिय, मन और बुद्धिको दुर्बल करके निश्वेष्ट हो जाय। सम्पूर्ण तत्त्वोंका ज्ञान प्राप्त करे
indriyāṇy upasaṁhṛtya kūrmo 'ṅgānīva sarvaśaḥ | kṣīṇendriya-mano-buddhir nirīhaḥ sarva-tattva-vit ||
Vāyu sprach: „Ziehe die Sinne gänzlich zurück, wie die Schildkröte ihre Glieder von allen Seiten einzieht. Sind Sinne, Geist und Intellekt beruhigt und gegenüber äußeren Gegenständen geschwächt, so verweile ohne ruheloses Streben und werde ein Kenner aller Prinzipien (tattvas).“
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches indriya-saṁyama (restraint of the senses): one should pull the senses back from their objects as a tortoise retracts its limbs, quieting mind and intellect so that desire-driven agitation ceases and clear knowledge of reality (tattvas) can arise.
Vāyu is instructing the listener in a yogic discipline of inner withdrawal and stillness, presenting a practical image (the tortoise) to describe how to turn attention away from sense-objects and cultivate knowledge grounded in self-mastery.