शक्यं दीर्घेण कालेन युक्तेनातन्द्रितेन च । प्राणयात्रामनेकां च कल्पमानेन भारत
śakyaṃ dīrgheṇa kālena yuktenātandritena ca | prāṇayātrām anekāṃ ca kalpamānena bhārata ||
Bhīṣma sprach: „O Bhārata, mit langer Zeit, mit diszipliniertem Bemühen und ohne Nachlässigkeit ist es möglich, das Leben durch viele aufeinanderfolgende Arten des Broterwerbs zu erhalten—indem man seine Lebensweise fortwährend anpasst.“
भीष्म उवाच
Sustaining life in a dharmic way requires long-term patience, disciplined engagement, and constant vigilance; by adapting one’s means thoughtfully, one can endure changing circumstances without falling into negligence.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira on practical dharma. Here he emphasizes perseverance and regulated effort as the basis for maintaining livelihood across varying conditions.