Shloka 59
आदि पर्व, अध्याय 96 — काश्यकन्याहरणं, शाल्वसमागमः, अम्बावचनं च
Kāśī princesses taken; encounter with Śālva; Ambā’s declaration
अथ पाणए्डुमुगययां चरन् मैथुनगतमृषिमपश्यन्मृग्यां वर्तमानम्ू । तथैवाद्भुतमनासादितकामरसमतृप्तं च बाणेनाजघान,एक दिन राजा पाण्डुने शिकार खेलते समय एक मृगरूपधारी ऋषिको मृगीरूपधारिणी अपनी पत्नीके साथ मैथुन करते देखा। वह अद्भुत मृग अभी काम-रसका आस्वादन नहीं कर सका था। उसे अतृप्त अवस्थामें ही राजाने बाणसे मार दिया
atha pāṇḍumṛgayāṃ caran maithunagatam ṛṣim apaśyan mṛgyāṃ vartamānam | tathaivādbhuta-manā asāditakāma-rasam atṛptaṃ ca bāṇenājaghāna |
Vaiśampāyana sprach: Als König Pāṇḍu auf der Jagd umherstreifte, sah er einen ṛṣi, der die Gestalt eines Hirsches angenommen hatte und mit seiner in eine Hirschkuh verwandelten Gattin den Beischlaf vollzog. In einem Augenblick des Schreckens und eines tollkühnen, unbedachten Impulses schoss der König einen Pfeil—und tötete ihn, noch ungesättigt, ehe er den Genuss der Begierde überhaupt voll ausgekostet hatte. Die Begebenheit markiert ein schweres ethisches Vergehen: Die Gewalt der Jagd, verbunden mit Achtlosigkeit und dem Unvermögen, das Heilige zu erkennen, wird zur unmittelbaren Übertretung des Dharma und setzt die folgenden Konsequenzen in Gang.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how heedless violence—especially when one fails to recognize what is sacred or protected—becomes adharma and inevitably produces consequences. It also cautions that desire, shock, and impulsiveness can cloud discernment (viveka), turning a socially accepted act (hunting) into a grave moral fault.
King Pāṇḍu, while hunting, sees a stag and doe in intercourse; the stag is actually a ṛṣi in animal form with his wife. Startled and acting rashly, Pāṇḍu shoots the stag with an arrow, killing him while he is still unsated—an act that leads into the ensuing curse narrative.