Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

अध्याय ९५: चित्राङ्गदस्य गन्धर्वेण सह संग्रामः तथा विचित्रवीर्यस्य राज्याभिषेकः

Chitrāṅgada’s duel with the Gandharva and Vicitravīrya’s consecration

राजल्वे तं प्रजा: सर्वा धर्मज्ञ इति वव्रिरे । तस्य नाम्नाभिविख्यातं॑ पृथिव्यां कुरुजाज्लम्‌,कुरुको धर्मज्ञ मानकर सम्पूर्ण प्रजावर्गके लोगोंने स्वयं उनका राजाके पदपर वरण किया। उन्हींके नामसे पृथ्वीपर कुरुजांगलदेश प्रसिद्ध हुआ

rājalve taṃ prajāḥ sarvā dharmajña iti vavṛre | tasya nāmnābhivikhyātaṃ pṛthivyāṃ kurujāṅgalam ||

Alle Untertanen erwählten ihn zum König und priesen ihn als einen, der das Dharma kannte und wahrte. Und von seinem eigenen Namen her wurde jene Gegend auf Erden weithin als Kurujāṅgala bekannt—ein Zeichen dafür, wie die Rechtschaffenheit eines Herrschers die Identität und das Gedächtnis eines Landes prägen kann.

राजल्वेin/for Rajalva (as king Rajalva)
राजल्वे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजल्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रजाःthe subjects/people
प्रजाः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Plural
सर्वाःall
सर्वाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Plural
धर्मज्ञःknower of dharma/righteous
धर्मज्ञः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus/as
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
वव्रिरेthey chose/elected
वव्रिरे:
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Ātmanepada
तस्यof him
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
नाम्नाby (his) name
नाम्ना:
Karana
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
अभिविख्यातम्became well-known
अभिविख्यातम्:
TypeAdjective
Rootअभि-वि-ख्या (धातु) / अभिविख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative, Singular
कुरुजाङ्गलम्Kuru-jāṅgala (the region named so)
कुरुजाङ्गलम्:
Karta
TypeNoun
Rootकुरुजाङ्गल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

P
prajāḥ (the subjects/people)
K
Kurujāṅgala (region)

Educational Q&A

A ruler’s authority is ethically grounded in dharma and affirmed by the people; when a king is recognized as dharmajña, his personal virtue becomes a source of social order and lasting renown.

The people collectively select a king praised as a knower of dharma, and the land becomes famous by association with his name, being known as Kurujāṅgala.