Shloka 12
ययाति–अष्टक–प्रतर्दन संवादः | Yayāti’s Dialogue with Aṣṭaka and Pratardana on Merit, Gifts, and Ethical Restraint
अन्त्येषु स विनिक्षिप्य पुत्रान् यदुपुरोगमान् । फलमूलाशनो राजा वने संन्यवसच्चिरम्,नहुषपुत्र महाराज ययातिने अपने छोटे पुत्र पूरको राज्यपर अभिषिक्त करके यदु आदि अन्य पुत्रोंको सीमान्त (किनारेके देशों)-में रख दिया। फिर बड़ी प्रसन्नताके साथ वे वनमें गये। वहाँ फल-मूलका आहार करते हुए उन्होंने दीर्घकालतक वनमें निवास किया
antyeṣu sa vinikṣipya putrān yadupurogāmān | phalamūlāśano rājā vane saṃnyavasac ciram ||
Vaiśampāyana sprach: Nachdem er seine Söhne—unter Führung Yadus—in die Grenzgebiete eingesetzt hatte, lebte der König lange im Wald und nährte sich von Früchten und Wurzeln. Die Begebenheit betont den bewussten Rückzug eines Herrschers: Sind Nachfolge und Ordnung gesichert, wählt er Askese und Selbstzucht statt weiterer Bindung an die Macht.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler should ensure orderly succession and the stability of the realm, then practice restraint and detachment; true fulfillment is not clinging to power but living with self-control and simplicity.
After arranging his sons’ positions—placing them in frontier regions with Yadu foremost—the king withdraws from royal life and lives in the forest for a long time on fruits and roots.