Shloka 130
अध्याय ७४: अक्रोध–क्षमा–निवासनीति
Chapter 74: Non-anger, Forbearance, and the Ethics of Residence
याजयामास तं कण्वो विधिवद् भूरिदक्षिणम् । श्रीमान् गोविततं नाम वाजिमेधमवाप स: । यस्मिन् सहस्नं पद्मानां कण्वाय भरतो ददौ,महर्षि कण्वने आचार्य होकर भरतसे प्रचुर दक्षिणाओंसे युक्त 'गोवितत” नामक अश्वमेध यज्ञका विधिपूर्वक अनुष्ठान करवाया। श्रीमान् भरतने उस यज्ञका पूरा फल प्राप्त किया। उसमें महाराज भरतने आचार्य कण्वको एक सहस्र पद्म स्वर्णमुद्राएँ दक्षिणारूपमें दीं
yājayāmāsa taṃ kaṇvo vidhivad bhūridakṣiṇam | śrīmān govitataṃ nāma vājimedham avāpa saḥ | yasmin sahasraṃ padmānāṃ kaṇvāya bharato dadau |
Vaiśampāyana sprach: Der Weise Kaṇva ließ Bharata nach den vorgeschriebenen Riten das Aśvamedha-Opfer namens Govitata vollziehen, reich ausgestattet mit Gaben. Der ruhmreiche Bharata erlangte den vollen Verdienst dieses Opfers; und dabei überreichte er Kaṇva als dakṣiṇā (Priesterlohn) tausend Padmas an Goldmünzen. Die Stelle betont das ethische Ideal, dass königliche Macht unter dem Dharma auszuüben ist—durch korrekt vollzogene Rituale und durch großzügige, ehrerbietige Entlohnung des lehrenden Opferpriesters.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Kingship is to be aligned with dharma: major rites must be performed vidhivat (according to rule) under a qualified ācārya, and the priest-teacher must be honored through ample dakṣiṇā. Legitimate sovereignty is shown not merely by power but by disciplined ritual conduct and generosity.
Vaiśampāyana narrates that the sage Kaṇva served as officiant and had King Bharata perform an Aśvamedha named Govitata. Bharata gained the full sacrificial fruit and, as dakṣiṇā, gave Kaṇva a thousand padmas of gold.