Shloka 85
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
स मातरमनुज्ञाप्य तपस्येव मनो दधे | स्मृतो<5हं दर्शयिष्यामि कृत्येष्विति च सोडब्रवीत्,उन्होंने मातासे यह कहा--“आवश्यकता पड़नेपर तुम मेरा स्मरण करना। मैं अवश्य दर्शन दूँगा।/ इतना कहकर माताकी आज्ञा ले व्यासजीने तपस्यामें ही मन लगाया
sa mātaram anujñāpya tapasy eva mano dadhe | smṛto 'haṃ darśayiṣyāmi kṛtyeṣv iti ca so 'bravīt ||
Nachdem er die Erlaubnis seiner Mutter erhalten hatte, richtete er seinen Geist einzig auf die Askese (tapas). Und er sagte zu ihr: „Wenn eine Not entsteht, gedenke meiner; gewiss werde ich dir erscheinen.“ So nahm Vyāsa Abschied von seiner Mutter und widmete sich dem tapas.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a balance of dharma: honoring one’s mother through respectful leave-taking, while committing the mind to tapas. It also underscores the ethical weight of a promise—assuring help when remembered in times of need.
Vyāsa takes his mother’s permission to depart, tells her to remember him whenever necessary and that he will appear, and then turns his mind fully toward ascetic practice.