Shloka 58
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
युध्यतोरपतदू रेतस्तच्चापि यमुनाम्भसि । तत्राद्विकेति विख्याता ब्रह्मशापाद् वराप्सरा:,उन दोनोंके युद्ध करते समय वह वीर्य यमुनाजीके जलमें गिर पड़ा। अद्रिका नामसे विख्यात एक सुन्दरी अप्सरा ब्रह्माजीके शापसे मछली होकर वहीं यमुनाजीके जलमें रहती थी। बाजके पंजेसे छूटकर गिरे हुए वसुसम्बन्धी उस वीर्यको मत्स्यरूपधारिणी अद्विकाने वेगपूर्वक आकर निगल लिया। भरतश्रेष्ठ! तत्पश्चात् दसवाँ मास आनेपर मत्स्यजीवी मल्लाहोंने उस मछलीको जालमें बाँध लिया और उसके उदरको चीरकर एक कन्या और एक पुरुष निकाला
yudhyator apatad retaś taccāpi yamunāmbhasi | tatrādviketi vikhyātā brahmaśāpād varāpsarāḥ ||
Vaiśampāyana sprach: Während die beiden kämpften, fiel der Samen herab und gelangte in die Wasser der Yamunā. Dort war eine edle Apsaras namens Adrikā, die durch Brahmās Fluch gezwungen war, in der Yamunā als Fisch zu leben. Im Gang des Schicksals sollte sie jene gefallene Kraft verschlingen; und zur bestimmten Zeit würden Fischer den Fisch aufschneiden und ein Mädchen und einen Jungen darin finden. Die Stelle rahmt die wunderbare Geburt als Folge von Kampf, Fluch und Fügung und erinnert daran, dass Handlungen und Umstände—auch unbeabsichtigte—weitreichende Wirkungen hervorbringen können.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unintended outcomes can arise from conflict and prior conditions (like a curse). It underscores a Mahābhārata theme: causality is complex—karma, circumstance, and destiny intertwine, producing consequences that shape lineages and history.
During a fight, semen falls into the Yamunā. An apsaras named Adrikā, living there under Brahmā’s curse, is implicated in the chain of events that will lead to a remarkable birth (later described as fishermen opening the fish and finding a girl and a boy).