Shloka 39
तथासुरं मयं नाम तक्षकस्य निवेशनात्,कृष्णमशभ्युद्यतास्त्रं च नादं मुमुचुरुल्बणम् | उन्होंने उस जलते हुए वनको और मारनेके लिये अस्त्र उठाये हुए श्रीकृष्ण तथा अर्जुनको देखा। उत्पात और आर्तनादके शब्दसे उस वनमें खड़े हुए वे सभी प्राणी संत्रस्त- से हो उठे थे। उस वनको अनेक प्रकारसे दग्ध होते देख और अस्त्र उठाये हुए श्रीकृष्णपर दृष्टि डाल भयानक आर्तनाद करने लगे
tathāsuraṃ mayaṃ nāma takṣakasya niveśanāt kṛṣṇam abhyudyatāstraṃ ca nādaṃ mumucur ulbaṇam |
Vaiśampāyana sprach: Da trat der Asura namens Maya aus Takṣakas Wohnstatt hervor, erblickte Kṛṣṇa mit erhobener Waffe, und ein wilder, schrecklicher Schrei brach hervor. Als die Wesen den Wald auf vielerlei Weise brennen sahen und Kṛṣṇa (und Arjuna) zum Schlag bereit bemerkten, gerieten sie in Panik und klagten laut — ein unheilvolles Getöse, geboren aus der Furcht vor der nahenden Vernichtung.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the moral tension of force used for a larger purpose: when powerful agents act (here, Kṛṣṇa and Arjuna with raised weapons amid a burning forest), the immediate experience for living beings is terror and suffering. It invites reflection on dharma’s complexity—how actions that serve a broader cosmic or political end can still produce acute harm that must be ethically acknowledged.
During the Khaṇḍava-forest episode, the Asura Maya comes out from Takṣaka’s abode and sees Kṛṣṇa (and, by context, Arjuna) ready with weapons. As the forest burns, the beings within are overwhelmed and emit a dreadful, ominous cry, signaling panic and lamentation at the devastation.