Shloka 22
अग्निभय-प्रसङ्गे मन्दपालस्य शोकः
Mandapāla’s Lament amid the Threat of Fire
येडशृण्वन् कूजितं तत्र तेषां वै व्यथितं मन: । तदनन्तर, पूर्वकालमें ब्रह्माजीने जिसका निर्माण किया था, उस दिव्य एवं श्रेष्ठ गाण्डीव धनुषको हाथमें लेकर अर्जुन बड़े प्रसन्न हुए। पराक्रमी धनंजयने अग्निदेवको सामने रखकर उस धनुषको हाथमें उठाया और बल लगाकर उसपर प्रत्यंचा चढ़ा दी। महाबली पाण्डुकुमारके उस धनुषपर प्रत्यंचा चढ़ाते समय जिन लोगोंने उसकी टंकार सुनी, उनका हृदय व्यथित हो उठा || १९--२१ $ ।। लब्ध्वा रथं धनुश्वैव तथाक्षय्ये महेषुधी,वह रथ, धनुष तथा अक्षय तरकस पाकर कुन्तीनन्दन अर्जुन अत्यन्त प्रसन्न हो अग्निकी सहायता करनेमें समर्थ हो गये। तदनन्तर पावकने भगवान् श्रीकृष्णको एक चक्र दिया, जिसका मध्यभाग वज्धके समान था
vaiśampāyana uvāca | ye 'daśṛṇvan kūjitaṃ tatra teṣāṃ vai vyathitaṃ manaḥ |
Vaiśampāyana sprach: Wer dort das dröhnende Schnarren jenes Bogens vernahm, dessen Herz wurde von Unruhe erschüttert. So furchtgebietend war der Klang der göttlichen Waffe, die Arjuna eben erst gespannt hatte, dass er unwiderstehliche Macht verkündete, alle Hörenden aufwühlte und die überwältigende Gewalt vorwegnahm, die sogleich zur Hilfe Agnis entfesselt werden sollte.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how immense power, when manifested, affects the moral and psychological world around it: the mere sound of a divinely empowered weapon can unsettle others. In the Mahābhārata’s ethical frame, such power must be yoked to rightful purpose and restraint, since its presence alone can inspire fear and foretell large-scale consequences.
Arjuna has obtained the divine bow Gāṇḍīva and strings it; its thunderous twang is heard by those nearby, whose hearts become distressed. This moment marks the public revelation of Arjuna’s heightened martial capacity just before he and Kṛṣṇa assist Agni (in the Khāṇḍava episode), with Agni also gifting Kṛṣṇa a discus.