Shloka 55
Śārṅgakānāṃ Avināśaḥ (Why the Śārṅga Birds Were Spared) | शार्ङ्गकानामविनाशः
राम: पाणिग्रहणिकं ददौ पार्थाय लाड्नली | प्रीयमाणो हलधर: सम्बन्धं प्रतिमानयन्,जिन्हें साहसका काम प्रिय है और जो हाथमें हल धारण करते हैं, उन बलरामने प्रसन्न होकर इस नूतन सम्बन्धका आदर करते हुए अर्जुनको पाणिग्रहणके दहेजके रूपमें एक हजार मतवाले हाथी भेंट किये, जो तीन अंगोंसे मदकी धारा बहानेवाले थे। वे हाथी युद्धमें कभी पीछे नहीं हटते थे और देखनेमें पर्वतशिखरके समान जान पड़ते थे। उनके मस्तकोंपर सुन्दर वेषरचना की गयी थी। उन सबके पार्श्वभागमें मजबूत घण्टे लटक रहे थे तथा गलेमें सोनेके हार शोभा दे रहे थे। वे सभी हाथी बड़े सुन्दर लगते थे और उन सबके साथ महावत थे
vaiśampāyana uvāca | rāmaḥ pāṇigrahaṇikaṃ dadau pārthāya lāḍnalī | prīyamāṇo haladharaḥ sambandhaṃ pratīmānayan |
Vaiśampāyana sprach: Von Herzen erfreut, ehrte Rāma (Balarāma), der Pflugträger, die neu entstandene Verwandtschaft und verlieh Pārtha (Arjuna) das pāṇigrahaṇika—die Hochzeitsgaben—, nämlich tausend brünstige Elefanten, aus denen der Rauschsaft floss, standhaft in der Schlacht und berggleich an Gestalt; geschmückt mit feinem Zaumzeug, mit Glocken an den Flanken und goldenen Halsketten, jeder begleitet von seinem Mahout.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic social ethics: a newly formed marital alliance is to be honored through generous, appropriate gifts. Such giving is not mere display but a public affirmation of kinship, respect, and responsibility between families.
After a new relationship is established through marriage, Balarāma, pleased, formally acknowledges the bond and presents Arjuna with substantial marriage-gifts—one thousand well-adorned war-elephants with attendants—signifying support, honor, and alliance.