Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Subhadrā-vivāha-saṃsthāpana, Vṛṣṇi–Kuru satkāra, and Abhimanyu-janma

Chapter 213

पुण्यान्यपि च तीर्थानि ददर्श भरतर्षभ: । स गज्जद्वारमाश्रित्य निवेशमकरोत्‌ प्रभु:,भारत! नरश्रेष्ठ अर्जुनने मार्गमें अनेक रमणीय एवं विचित्र वन, सरोवर, नदी, सागर, देश और पुण्यतीर्थ देखे। धीरे-धीरे गंगाद्वार (हरद्वार)-में पहुँचकर शक्तिशाली पार्थने वहीं डेरा डाल दिया

puṇyāny api ca tīrthāni dadarśa bharatarṣabhaḥ | sa gajjadvāram āśritya niveśam akarot prabhuḥ |

Vaiśampāyana sprach: Auch viele heilige Furten erblickte der Stier unter den Bhāratas. Dann schlug jener Mächtige, der bei Gajjadvāra—dem Tor zur Gaṅgā—Zuflucht nahm, dort sein Lager auf.

पुण्यानिholy, meritorious
पुण्यानि:
Karma
TypeAdjective
Rootपुण्य
FormNeuter, Accusative, Plural
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
and
:
TypeIndeclinable
Root
तीर्थानिpilgrimage-places, sacred fords
तीर्थानि:
Karma
TypeNoun
Rootतीर्थ
FormNeuter, Accusative, Plural
ददर्शsaw
ददर्श:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
भरतर्षभःbull among the Bharatas (best of the Bharatas)
भरतर्षभः:
Karta
TypeNoun
Rootभरतर्षभ
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
गज्जद्वारम्Gaṅgā-dvāra (Haridvāra)
गज्जद्वारम्:
Karma
TypeNoun
Rootगङ्गाद्वार
FormNeuter, Accusative, Singular
आश्रित्यhaving resorted to, reaching and taking shelter at
आश्रित्य:
TypeVerb
Rootआ-श्रि
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
निवेशम्camp, lodging, settlement
निवेशम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिवेश
FormMasculine, Accusative, Singular
अकरोत्made, set up
अकरोत्:
TypeVerb
Rootकृ
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
प्रभुःthe mighty one, lord
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
भारतO Bhārata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bharatarṣabha (epithet; contextually Arjuna)
T
Tīrthas (sacred places)
G
Gajjadvāra

Educational Q&A

The verse underscores dharmic travel: a hero does not move merely for conquest or pleasure but recognizes and honors puṇya through tīrthas, pausing at sanctified sites to align action with merit and restraint.

During his journey, the foremost Bharata hero (contextually Arjuna) sees many sacred pilgrimage places and then reaches Gajjadvāra, where he establishes a camp, marking a significant halt at a revered gateway-region of the Gaṅgā.