Shloka 13
सुभद्राहरणम्
Subhadrā-haraṇa: Arjuna’s Taking of Subhadrā and the Dvārakā Assembly’s Response
कृष्णया सह तत्रास्ते धर्मराजो युधिष्ठिर: । सम्प्रवेशाय चाशक्तो गमनाय च पाण्डव:,महात्मा पाण्डवोंके अस्त्र-शस्त्र जहाँ रखे गये थे, वहीं धर्मराज युधिष्ठिर कृष्णाके साथ एकान्तमें बैठे थे। अतः पाण्डुपुत्र अर्जुन न तो घरके भीतर प्रवेश कर सकते थे और न खाली हाथ चोरोंका ही पीछा कर सकते थे
kṛṣṇayā saha tatrāste dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ | sampraveśāya cāśakto gamanāya ca pāṇḍavaḥ ||
Vaiśaṃpāyana sprach: Dort saß König Yudhiṣṭhira – die Verkörperung des Dharma – in vertraulicher Abgeschiedenheit mit Kṛṣṇā (Draupadī). Daher war es dem Pāṇḍava (Arjuna) unmöglich, die inneren Gemächer zu betreten, ohne die Regel der Zurückhaltung zu verletzen, und ebenso unmöglich, zur Verfolgung auszuziehen, da er seine Waffen nicht ergreifen konnte. Die Stelle hebt ein Dharma-Dilemma hervor: Treue zum Gelübde und Achtung der Sitte prallen auf die dringende Forderung nach Schutz und Tat.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharma as disciplined restraint: even in moments of pressure, one must weigh action against vows, propriety, and the ethical boundaries that protect social order. It illustrates how righteousness can create hard choices rather than easy answers.
Yudhiṣṭhira is seated privately with Draupadī. Because of the rule surrounding their privacy and the placement of weapons, Arjuna is caught between two constraints—he cannot enter without transgressing, and he cannot go out effectively without taking up arms—setting up the tension that drives the episode forward.