Shloka 12
सुभद्राहरणम्
Subhadrā-haraṇa: Arjuna’s Taking of Subhadrā and the Dvārakā Assembly’s Response
आयुधानि च यत्रासन् पाण्डवानां महात्मनाम्,महात्मा पाण्डवोंके अस्त्र-शस्त्र जहाँ रखे गये थे, वहीं धर्मराज युधिष्ठिर कृष्णाके साथ एकान्तमें बैठे थे। अतः पाण्डुपुत्र अर्जुन न तो घरके भीतर प्रवेश कर सकते थे और न खाली हाथ चोरोंका ही पीछा कर सकते थे
āyudhāni ca yatrāsan pāṇḍavānāṁ mahātmanām | tatraiva dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ kṛṣṇayā sārdham ekānte niṣaṇṇa āsīt | ataḥ pāṇḍuputro 'rjunaḥ na gṛhasya antar praviśituṁ śaśāka na ca śūnyahastaḥ corān anuyātuṁ śaśāka ||
Vaiśaṃpāyana sprach: An eben dem Ort, wo die Waffen der großherzigen Pāṇḍavas verwahrt wurden, saß Dharmarāja Yudhiṣṭhira in vertraulicher Zurückgezogenheit mit Kṛṣṇā (Draupadī). Darum konnte Arjuna, der Sohn Pāṇḍus, weder die inneren Gemächer des Hauses betreten noch die Diebe mit leeren Händen verfolgen. Dieser Augenblick stellt ein Dharma-Dilemma vor Augen: die Pflicht zu schützen und das Gestohlene zurückzuholen gerät in Widerstreit mit der Pflicht, eine gelobte Grenze und die Privatheit der Älteren zu achten.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a classic dharma-saṅkaṭa (ethical conflict): one must protect society and property, yet also keep one’s pledged limits and respect private boundaries. It shows how even righteous duties can collide, forcing a choice that carries consequences.
Arjuna needs to chase thieves, but the Pāṇḍavas’ weapons are stored where Yudhiṣṭhira is sitting privately with Draupadī. Because entering that space would violate an agreed rule and decorum, Arjuna cannot go inside to fetch weapons, nor can he pursue the thieves unarmed.